Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 58

Devanagari script

समं पुण्यफलं तेषां वंजुली द्वारका समा । येन न्यूना नाधिकाऽपि कथितं विष्णुना स्वयम्

Transliteration

samaṃ puṇyaphalaṃ teṣāṃ vaṃjulī dvārakā samā | yena nyūnā nādhikā'pi kathitaṃ viṣṇunā svayam

Translation

ان کے لیے حاصل ہونے والا پُنّیہ پھل برابر ہے: ونجُلی دوارکا کے برابر ہے۔ نہ کم نہ زیادہ—یہ بات خود وِشنو نے بیان فرمائی ہے۔

Word by Word

• समम्: equal(ly)
• समम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अव्ययीभाववत् क्रियाविशेषणार्थे ‘समम्’ (equally)

• पुण्य-फलम्: merit-fruit (spiritual reward)
• पुण्य-फलम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रायः (‘पुण्यं फलम्’/‘पुण्यस्य फलम्’)

• तेषाम्: of them
• तेषाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन

• वंजुली: Vaṃjulī
• वंजुली: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वंजुली (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• द्वारका: Dvārakā
• द्वारका: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्वारका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• समा: equal
• समा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सम (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (वंजुली/द्वारका)

• येन: by which/whereby
• येन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; हेतु/करणार्थे

• न्यूना: less
• न्यूना: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: न्यून (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (वंजुली)

• न: not
• न: Sambandha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय (negation)

• अधिका: greater
• अधिका: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अधिक (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (वंजुली)

• अपि: even/also
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अवधारणार्थक-अव्यय (also/even)

• कथितम्: has been stated
• कथितम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कथ् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘कथितम्’ = ‘has been said’

• विष्णुना: by Viṣṇu
• विष्णुना: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; कर्तृ-करणभावे (agent in passive)

• स्वयम्: personally
• स्वयम्: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; आत्मनः/स्वतः (indeed, personally)

Speaker

Mārkaṇḍeya (deduced from immediate narrative flow in this section)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vaṃjulī; Dvārakā

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: King (implied) and devotees

Visual Art Cues

Scene: A balanced scale motif: on one side Dvārakā’s sea-temple and on the other a simple home altar labeled Vaṃjulī—both radiating equal light, with Viṣṇu as witness.

Characters & Entities

• Viṣṇu
• Dvārakā
• Vaṃjulī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred merit is determined by divine ordinance; Vaṃjulī is affirmed as spiritually equal to Dvārakā.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Vaṃjulī is praised and explicitly equated with the famed Vaiṣṇava tīrtha of Dvārakā.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific ritual is prescribed here; the verse establishes equivalence of spiritual fruit.