Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 15

Devanagari script

बालक्रीडनकं स्थानं ये स्मरंति दिनेदिने । स्वर्णशैलपदं नृणां जायते राजसत्तम

Transliteration

bālakrīḍanakaṃ sthānaṃ ye smaraṃti dinedine | svarṇaśailapadaṃ nṛṇāṃ jāyate rājasattama

Translation

اے بہترین بادشاہ! جو لوگ روز بہ روز اُس مقام کو یاد کرتے ہیں جہاں پر بھگوان نے بالپن کی لیلا کی، اُن کے لیے ‘سورن شیل’ کے مرتبہ/دھام کی حصولیابی ہو جاتی ہے۔

Word by Word

• बालक्रीडनकम्: children’s play-place (playground)
• बालक्रीडनकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: बालक्रीडनक (प्रातिपदिक) < बाल + क्रीडनक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; तत्पुरुष-समास (बालस्य क्रीडनकम्)

• स्थानम्: place
• स्थानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन

• ये: those who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; सम्बन्धबोधक-सर्वनाम (relative pronoun)

• स्मरन्ति: remember
• स्मरन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्मृ (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन

• दिने: in (each) day
• दिने: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दिन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; अव्ययीभावार्थे (locative of time)

• दिने: day by day
• दिने: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दिन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; पुनरुक्ति (dine-dine = daily)

• स्वर्णशैलपदम्: the state/position of (being on) the golden mountain
• स्वर्णशैलपदम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्वर्णशैलपद (प्रातिपदिक) < स्वर्ण + शैल + पद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (स्वर्णस्य शैलस्य पदम् / स्वर्णशैलस्य पदम्)

• नृणाम्: of men
• नृणाम्: Shashthi-Sambandha (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: नृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6), बहुवचन

• जायते: arises/comes to be
• जायते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• राजसत्तम: O best of kings
• राजसत्तम: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राजसत्तम (प्रातिपदिक) < राजन् + सत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; कर्मधारय (राजा एव सत्तमः)

Speaker

Unknown (within Dvārakā Māhātmya narration; likely a Purāṇic narrator addressing a royal listener)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Bāla-krīḍana-sthāna (līlā-sthāna) in Dvārakā sphere

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: A king (rājasattama)

Visual Art Cues

Scene: A tender scene of child Kṛṣṇa playing—running, laughing, holding a butter ball—set against a sacred spot marked by a small shrine; an elderly king listens to the teaching while devotees perform mental worship.

Characters & Entities

• (Kṛṣṇa implied)
• bālakrīḍā-sthāna (childhood play-place)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Daily remembrance of divine līlā and its sacred setting is treated as a powerful purifier and giver of exalted spiritual attainment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A specific ‘childhood play-place’ (līlā-sthāna) associated with the Lord, within the Dvārakā Māhātmya sacred geography.

What ritualistic prescription is mentioned?

Smaraṇa—regular, daily remembrance of the sacred līlā-place.