Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 80

Devanagari script

मत्पुरीं वसतां पुण्यं त्रिकालं मम दर्शनात् । तत्फलं समवाप्नोति यस्त्विदं पठते कलौ

Transliteration

matpurīṃ vasatāṃ puṇyaṃ trikālaṃ mama darśanāt | tatphalaṃ samavāpnoti yastvidaṃ paṭhate kalau

Translation

کلی یگ میں جو کوئی اس کا پاٹھ کرتا ہے، وہی پھل پاتا ہے—جو میری پوری میں بسنے والوں کو دن کے تینوں وقت میرے درشن سے حاصل ہوتا ہے۔

Word by Word

• मत्पुरीम्: my city
• मत्पुरीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + पुरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मत्-सम्बन्धिनी पुरी)

• वसताम्: of those dwelling (residents)
• वसताम्: Shashthi-sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: वस् (धातु) → वसत् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; वर्तमान-कृदन्त (शतृ) ‘वसत्’ = dwelling

• पुण्यम्: merit
• पुण्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मरूपेण (फलम्/पुण्यम्)

• त्रिकालम्: three times (thrice daily / in three periods)
• त्रिकालम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक) + काल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समासः ‘त्रयः कालाः’ = three times; ‘पुण्यम्’ इति विशेषणम्

• मम: of me / my
• मम: Shashthi-sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• दर्शनात्: from (my) sight / by seeing (me)
• दर्शनात्: Apadana/Hetu (Cause/अपादान-हेतु)
• Type: Noun
• Root: दर्शन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन; हेतौ/कारणे (because of)

• तत्फलम्: that fruit/result
• तत्फलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘तस्य फलम्’

• समवाप्नोति: attains fully
• समवाप्नोति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + अव + आप् (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपदम

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धक-प्रत्यय (relative pronoun)

• तु: indeed / but
• तु: Sambandha-bodhaka (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (contrast/emphasis)

• इदम्: this (text)
• इदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘पठते’ इत्यस्य कर्म

• पठते: recites/reads
• पठते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पठ् (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम

• कलौ: in the Kali age
• कलौ: Adhikarana (Location/Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कलि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; ‘कलियुगे’

Speaker

Śiva

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvārakā

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Brāhmaṇa/assembly

Visual Art Cues

Scene: Two parallel panels: (1) devotees living in Dvārakā, going for trikāla-darśana at the temple; (2) a Kali-yuga devotee elsewhere reciting the text, receiving the same luminous fruit shown as equal radiance.

Characters & Entities

• Kali Yuga
• Dvārakā (matpurī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

In Kali Yuga, sincere recitation can substitute for difficult pilgrimages, yielding comparable merit by grace.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dvārakā, called matpurī, and the merit of residing there with tri-kāla darśana.

What ritualistic prescription is mentioned?

Recitation (paṭhana) of this Māhātmya in Kali Yuga; it parallels the practice of tri-kāla darśana for residents.