Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 76

Devanagari script

ऋग्यजुःसामभिर्वाग्भिः कृष्णं संतोषयंति ये । कल्पांतं ब्रह्मलोके तु ते वसंति द्विजोत्तमाः

Transliteration

ṛgyajuḥsāmabhirvāgbhiḥ kṛṣṇaṃ saṃtoṣayaṃti ye | kalpāṃtaṃ brahmaloke tu te vasaṃti dvijottamāḥ

Translation

جو لوگ رِگ، یجُر اور سام وید کی وانیوں سے کرشن کو راضی کرتے ہیں، وہ برتر دِوِج (دو بار جنمے) کلپ کے انت تک برہملوک میں رہتے ہیں۔

Word by Word

• ऋक्-यजुः-सामभिः: with (hymns of) Ṛg, Yajus and Sāman
• ऋक्-यजुः-सामभिः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: ऋक् (प्रातिपदिक) + यजुः (प्रातिपदिक) + सामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचनम्; समासः—द्वन्द्वः (ऋग्वेद-यजुर्वेद-सामवेद)

• वाग्भिः: with words/speech
• वाग्भिः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: वाच् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, बहुवचनम्

• कृष्णम्: Krishna
• कृष्णम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कृष्ण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचनम्

• संतोषयन्ति: please / satisfy
• संतोषयन्ति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + तुष् (धातु) [णिच्: तोषय]
• Form: लट् (Present), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्; णिच् (causative)

• ये: who (those who)
• ये: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचनम्; सम्बन्धबोधकः

• कल्प-अन्तम्: until the end of the kalpa
• कल्प-अन्तम्: Kāla-adhikarana (कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: कल्प (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभावसमासः; अर्थः—‘कल्पस्य अन्तम् यावत्’ = until the end of the kalpa

• ब्रह्मलोके: in Brahmaloka
• ब्रह्मलोके: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मलोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative/7th), एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (ब्रह्मणः लोकः)

• तु: indeed / and
• तु: Discourse particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपातः (particle)

• ते: they
• ते: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचनम्

• वसन्ति: dwell
• वसन्ति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वस् (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्

• द्विज-उत्तमाः: best of the twice-born (Brahmins)
• द्विज-उत्तमाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचनम्; समासः—कर्मधारयः (उत्तमाः द्विजाः)

Speaker

Sūta (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvārakā

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Addressed as ‘dvijoत्तमाः’—ideal brāhmaṇa audience; also general pilgrims by extension

Visual Art Cues

Scene: Three groups of dvijas chant Ṛg, Yajus, and Sāma before Kṛṣṇa; the sound becomes visible as flowing ribbons of light rising toward a lotus-like Brahmaloka above, indicating kalpānta residence.

Characters & Entities

• Kṛṣṇa
• Ṛg Veda
• Yajur Veda
• Sāma Veda
• Brahmaloka

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Vedic speech offered in devotion becomes a direct means to exalted post-mortem realms.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dvārakā, where Kṛṣṇa is worshiped through Vedic recitation.

What ritualistic prescription is mentioned?

Praising Kṛṣṇa with Vedic mantras/utterances from Ṛg, Yajus, and Sāma.