Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 139

Devanagari script

दृष्ट्वा सोमेश्वरं देवं द्वारकां न नरो गतः । पतनं नरके घोरे पितॄणां च भविष्यति

Transliteration

dṛṣṭvā someśvaraṃ devaṃ dvārakāṃ na naro gataḥ | patanaṃ narake ghore pitṝṇāṃ ca bhaviṣyati

Translation

جو شخص دیو سومیشور کے درشن کرکے بھی دوارکا نہیں جاتا، اس کے لیے ہولناک نرک میں گراوٹ بتائی گئی ہے—اور اس کے پِتروں کے لیے بھی۔

Word by Word

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriya (पूर्वक्रिया/पूर्वकर्म)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभावः; धातु: दृश्; अर्थे: ‘दृष्ट्वा’ = having seen

• सोमेश्वरम्: Someśvara (lord of Soma)
• सोमेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सोम + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सोमस्य ईश्वरः)

• देवम्: the god
• देवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन

• द्वारकाम्: Dvārakā
• द्वारकाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: द्वारका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन

• न: not
• न: Sambandha (निषेध/negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय (particle of negation)

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन

• गतः: has gone
• गतः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; धातु: गम्; (अत्र ‘अस्ति’ लुप्तः)

• पतनम्: a fall
• पतनम्: Karta (भावकर्ता)
• Type: Noun
• Root: पतन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता/भाव), एकवचन

• नरके: in hell
• नरके: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: नरक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन

• घोरे: terrible
• घोरे: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: घोर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषणम् (नरके)

• पितॄणाम्: of the ancestors
• पितॄणाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (Coordination)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• भविष्यति: will occur
• भविष्यति: Kriya (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लृट्-लकार (simple future), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

Speaker

Narrative instructor within Dvārakā-māhātmya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Someśvara (Somanātha) with obligatory Dvārakā completion

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Putra (son/disciple) implied by surrounding context

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim turns back from the road to Dvārakā after seeing Someśvara; shadowy messengers of Yama loom; faint ancestral figures appear distressed, urging completion of the journey.

Characters & Entities

• Someśvara
• Dvārakā
• Pitṛs
• Naraka

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred duties are communal across generations; neglecting the full pilgrimage is framed as spiritually dangerous.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Someśvara/Somanātha at Prabhāsa and Dvārakā.

What ritualistic prescription is mentioned?

Complete the yātrā by going to Dvārakā after Someśvara darśana (implied obligation).