Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 47

Devanagari script

माघमासे सिताष्टम्यां कन्दर्प्पजननी तु यैः । पूजिता गन्धपुष्पाद्यैरुपहारैरनेकशः । सफलं जीवितं तेषां सफलाश्च मनोरथाः

Transliteration

māghamāse sitāṣṭamyāṃ kandarppajananī tu yaiḥ | pūjitā gandhapuṣpādyairupahārairanekaśaḥ | saphalaṃ jīvitaṃ teṣāṃ saphalāśca manorathāḥ

Translation

ماہِ ماغھ کی شُکل اَشٹمی کو جو لوگ کندرپ جننی (کام دیو کی ماں) کی خوشبوؤں، پھولوں وغیرہ اور طرح طرح کے نذرانوں سے پوجا کرتے ہیں—ان کی زندگی بابرکت و کامیاب ہوتی ہے اور ان کی مرادیں پوری ہوتی ہیں۔

Word by Word

• माघमासे: in the month of Māgha
• माघमासे: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: माघमास (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (‘month of Māgha’), पुल्लिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• सिताष्टम्याम्: on the bright eighth (tithi)
• सिताष्टम्याम्: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सिता (प्रातिपदिक) + अष्टमी (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (‘bright-half eighth’), स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• कन्दर्पजननी: the mother of Kandarpa
• कन्दर्पजननी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कन्दर्प (प्रातिपदिक) + जननी (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (‘mother of Kandarpa’), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तु: indeed
• तु: Discourse particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (particle)

• यैः: by whom; by those who
• यैः: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुल्लिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

• पूजिता: worshipped
• पूजिता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पूज् (धातु) + क्त (कृत्-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कन्दर्पजननी-शब्दस्य विधेय-विशेषण

• गन्धपुष्पाद्यैः: with perfumes, flowers, etc.
• गन्धपुष्पाद्यैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: गन्ध (प्रातिपदिक) + पुष्प (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: द्वन्द्व-समास (गन्ध + पुष्प; ‘etc.’), नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

• उपहारैः: with offerings; gifts
• उपहारैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: उपहार (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

• अनेकशः: in many ways; repeatedly
• अनेकशः: Adverbial (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अनेकशस् (अव्यय)
• Form: परिमाण-अव्यय (adverb: ‘many times/in many ways’)

• सफलम्: fruitful
• सफलम्: Karta (Predicate nominal/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: सफल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (जीवितम्-शब्दस्य)

• जीवितम्: life
• जीवितम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जीवित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तेषाम्: of them
• तेषाम्: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुल्लिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन

• सफलाः: fruitful
• सफलाः: Karta (Predicate nominal/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: सफल (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (मनोरथाः-शब्दस्य)

• च: and
• च: Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• मनोरथाः: wishes; desires
• मनोरथाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मनोरथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating (contextual attribution within Prabhāsa-khaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvārakā (Kandarpajanānī worship)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Bright Māgha morning in a Dvārakā shrine: the goddess honored as Kandarpajanānī receives heaps of flowers, sandal paste, perfumes, and varied offerings; devotees present trays of upahāras, seeking fulfilled vows.

Characters & Entities

• Kandarpa (Kāma)
• Kandarpajanānī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotional worship performed with sincerity and proper offerings makes life meaningful and brings fulfillment of righteous desires.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dvārakā, as presented in the Dvārakā-māhātmya of the Prabhāsa-khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Pūjā on Māgha Śukla Aṣṭamī using gandha (fragrance), puṣpa (flowers), and various upahāras (offerings).