Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 4

Devanagari script

शिवलिंगं त्वया नाथ स्थापितं यन्ममोपरि । मम नाम्ना भवतु च कुशेश्वर इति स्मृतम्

Transliteration

śivaliṃgaṃ tvayā nātha sthāpitaṃ yanmamopari | mama nāmnā bhavatu ca kuśeśvara iti smṛtam

Translation

“اے ناتھ! جو شِو لِنگ آپ نے میرے اوپر قائم کیا ہے، وہ میرے نام سے منسوب ہو اور ‘کُشیشور’ کے نام سے یاد کیا جائے۔”

Word by Word

• शिवलिङ्गम्: Śiva-linga
• शिवलिङ्गम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिव + लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—शिवस्य लिङ्गम् (षष्ठी-तत्पुरुष)

• त्वया: by you
• त्वया: Karana (Instrument/Agentive means/करण)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन

• नाथ: O lord
• नाथ: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नाथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• स्थापितम्: installed / established
• स्थापितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु)
• Form: कृदन्त-क्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; शिवलिङ्गम् इत्यस्य विशेषणम्

• यत्: which
• यत्: Sambandha (Relative/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)

• मम: my
• मम: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• उपरि: above / upon
• उपरि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: उपरि (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक-क्रियाविशेषण (adverb of place)

• मम: my
• मम: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• नाम्ना: by (my) name
• नाम्ना: Karana (Means/करण)
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• भवतु: let it be
• भवतु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)

• कुशेश्वरः: Kuśeśvara (Lord named after Kuśa)
• कुशेश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कुश + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—कुशस्य ईश्वरः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• इति: thus
• इति: Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; इत्यादि-उद्धरणसूचक (quotative particle)

• स्मृतम्: is called / is remembered
• स्मृतम्: Kriya (Predicative/क्रिया-सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: स्मृ (धातु)
• Form: कृदन्त-क्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (नाम) इत्यर्थे—‘called/remembered’

Speaker

Kuśa

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kuśeśvara

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: Hari (addressed as Nātha)

Visual Art Cues

Scene: Kuśa petitions the Lord: the liṅga installed above him should bear his name—Kuśeśvara. The scene emphasizes consecration, inscription, and the birth of a shrine-name within Dvārakā.

Characters & Entities

• Śiva-liṅga
• Kuśeśvara
• Viṣṇu (implied by nātha in context)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred places arise from divine acts and remembered names; the liṅga becomes a lasting focus for devotion and merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kuśeśvara—named Śiva-liṅga associated with the Dvārakā region in the Prabhāsa Khaṇḍa’s Dvārakā Māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicitly, worship of the established liṅga (Kuśeśvara) is encouraged as a tirtha-centered devotional practice.