Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 79

Devanagari script

ततः प्रववृते युद्धं सुमहल्लोमहर्षणम् । अन्येषां दानवानां च केशवस्य कुशस्य च

Transliteration

tataḥ pravavṛte yuddhaṃ sumahallomaharṣaṇam | anyeṣāṃ dānavānāṃ ca keśavasya kuśasya ca

Translation

تب ایک نہایت عظیم، رونگٹے کھڑے کر دینے والی جنگ چھڑ گئی—کیشو اور کُش کے درمیان، اور دوسرے دانَووں کے درمیان بھی۔

Word by Word

• ततः: then, thereafter
• ततः: Adhikarana (Temporal/कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (क्रियाविशेषणम्/adverb): ‘तस्मात्/तदनन्तरम्’

• प्रववृते: arose, began
• प्रववृते: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + √वृत् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular), आत्मनेपदम्

• युद्धम्: battle
• युद्धम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: युद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन

• सुमहत्: very great
• सुमहत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु + महत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (युद्धम्)

• लोमहर्षणम्: hair-raising, thrilling
• लोमहर्षणम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: लोम + हर्षण (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (लोमानां हर्षणम्); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (युद्धम्)

• अन्येषाम्: of others
• अन्येषाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/genitive), बहुवचन

• दानवानाम्: of the demons (Dānavas)
• दानवानाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: दानव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चयबोधक/conjunction)

• केशवस्य: of Keśava
• केशवस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: केशव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• कुशस्य: of Kuśa
• कुशस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: कुश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चयबोधक/conjunction)

Speaker

Narrative voice

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvārakā

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A vast, hair-raising battle erupts: Keśava and Kuśa clash while other dānavas engage, filling the field with chariots, weapons, and dust.

Characters & Entities

• Keśava (Viṣṇu)
• Kuśa
• Dānavas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When sacred order is violated, cosmic guardianship manifests—conflict becomes a means to re-establish dharma and protect tīrthas.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Muktitīrtha in the Dvārakā Māhātmya narrative setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it narrates the outbreak of battle tied to the protection of a sacred place.