Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 57

इत्युक्त्वा पंचविंशत्या ताडयामास केशवम् । अनंतं चाष्टभिर्बाणैर्हत्वाऽत्रेयं निरीक्ष्य तम् । ईश्वरांशं च तं दृष्ट्वा प्राह याहीति मा चिरम्

ityuktvā paṃcaviṃśatyā tāḍayāmāsa keśavam | anaṃtaṃ cāṣṭabhirbāṇairhatvā'treyaṃ nirīkṣya tam | īśvarāṃśaṃ ca taṃ dṛṣṭvā prāha yāhīti mā ciram

یوں کہہ کر اس نے پچیس تیروں سے کیشوَ کو زخمی کیا۔ اور اننت کو آٹھ بانوں سے مار کر اس آتریہ کو دیکھا؛ پھر اسے پروردگار کا ایک حصہ جان کر بولا: “جا، دیر نہ کر۔”

इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यादि-परामर्शक अव्यय (quotative particle)
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formक्त्वान्त (Gerund); ‘having said’
पञ्चविंशत्याwith twenty-five (strokes/arrows)
पञ्चविंशत्या:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootपञ्चविंशति (संख्या-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; संख्या-समास (द्विगु) ‘25’
ताडयामासstruck/beat
ताडयामास:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootताड् (धातु)
Formलिट् (Periphrastic Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; causative (णिच्) भावः
केशवम्Keśava (Krishna)
केशवम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकेशव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अनन्तम्Ananta
अनन्तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअनन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
अष्टभिःwith eight
अष्टभिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootअष्टन् (संख्या-प्रातिपदिक)
Formतृतीया, बहुवचन; संख्या
बाणैःby arrows
बाणैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootबाण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
हत्वाhaving slain
हत्वा:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
Formक्त्वान्त (Gerund); ‘having slain’
आत्रेयम्Ātreya
आत्रेयम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआत्रेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
निरीक्ष्यhaving observed
निरीक्ष्य:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootईक्ष् (धातु) + निर्- (उपसर्ग)
Formक्त्वान्त (Gerund); ‘having looked at/observed’
तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
ईश्वरांशम्a portion of the Lord
ईश्वरांशम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootईश्वर + अंश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘ईश्वरस्य अंशः’
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त (Gerund); ‘having seen’
प्राहsaid
प्राह:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + अह्/ब्रू (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
याहिgo!
याहि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यादि-परामर्शक अव्यय
माdo not
मा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootमा (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (prohibitive particle)
चिरम्for long (time)
चिरम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootचिर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; कालाधिकरणे अव्ययवत्

Narrator (with embedded direct speech by Kuśa at the end)

Tirtha: Dvārakā (context)

Type: kshetra

Scene: Kuśa releases volleys: twenty-five arrows at Keśava, eight at Ananta; then his gaze shifts—he perceives the opponent as īśvara-aṃśa and gestures a command: 'Go, do not delay.'

K
Keśava (Vāsudeva)
A
Ananta
Ā
Ātreya

FAQs

Even amid conflict, recognition of divine presence (īśvarāṃśa) alters perception; the Purāṇa highlights the supremacy of the Lord’s manifestations.

The Dvārakā sacred theatre—centered on the Gomati–ocean confluence—where divine forces act to preserve liberating access.

None; it is martial narration with a theological note (īśvarāṃśa).