Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 16

उत्पत्य तरसा मूर्ध्नि दुर्वाससमताडयत् । स मुष्टिघाताभिहतश्चुक्रोश पतितः क्षितौ

utpatya tarasā mūrdhni durvāsasamatāḍayat | sa muṣṭighātābhihataścukrośa patitaḥ kṣitau

وہ تیزی سے اچھل کر زور کے ساتھ دُروَاسا کے سر پر جا لگا۔ مُکّے کی ضرب سے زخمی دُروَاسا چیخ اٹھا اور زمین پر گر پڑا۔

उत्पत्यhaving leapt up
उत्पत्य:
Kriya-viseshana (Gerundial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootउत्+√पत् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (absolutive/gerund)
तरसाwith force, swiftly
तरसा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
मूर्ध्निon the head
मूर्ध्नि:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमूर्धन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
दुर्वाससम्Durvāsas
दुर्वाससम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदुर्वासस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
अताडयत्struck, beat
अताडयत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ+√तड् (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
मुष्टिघाताभिहतःstruck by a blow of the fist
मुष्टिघाताभिहतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootमुष्टि (प्रातिपदिक) + घात (प्रातिपदिक) + अभिहत (अभि+√हन् + क्त, कृदन्त)
Formतृतीया-तत्पुरुष (मुष्टिघातेन अभिहतः), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (सः)
चुक्रोशcried out
चुक्रोश:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√क्रुश् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/परफेक्ट), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
पतितःfallen
पतितः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Root√पत् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (सः)
क्षितौon the ground
क्षितौ:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootक्षिति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

Narrator (Purāṇic narrator within Dvārakā-māhātmya context)

Tirtha: Dvārakā

Type: kshetra

Scene: A sudden leap and a forceful fist-blow lands on the head of the ascetic Durvāsas; the sage cries out and collapses onto the earth as onlookers recoil.

D
Durvāsas

FAQs

The text dramatizes how violence against the sanctified disrupts order and triggers immediate karmic and divine consequences in sacred space.

Dvārakā, depicted as a realm where the dignity of holy persons is a serious matter of dharma.

None.