Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 7

Devanagari script

त्रिभिर्विक्रमणैर्येन विक्रांतं भुवनत्रयम् । त्रिविक्रमं च तं दृष्ट्वा मुच्यते पातकत्रयात्

Transliteration

tribhirvikramaṇairyena vikrāṃtaṃ bhuvanatrayam | trivikramaṃ ca taṃ dṛṣṭvā mucyate pātakatrayāt

Translation

جس نے تین عظیم قدموں سے تینوں جہانوں کو ناپ لیا، اُس رب کو تری وِکرم کے روپ میں دیکھ لینے سے آدمی تین طرح کے گناہوں کے بوجھ سے چھوٹ جاتا ہے۔

Word by Word

• त्रिभिः: by three
• त्रिभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (संख्याप्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, तृतीया बहुवचन; संख्याविशेषण

• विक्रमणैः: strides/steps
• विक्रमणैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: विक्रमण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया बहुवचन

• येन: by whom
• येन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया एकवचन; सम्बन्धे (relative pronoun)

• विक्रान्तम्: was traversed
• विक्रान्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: वि-क्रम् (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; कर्मणि ‘stridden/covered’

• भुवनत्रयम्: the three worlds
• भुवनत्रयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भुवन-त्रय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; द्विगु (त्रयाणि भुवनानि)

• त्रिविक्रमम्: Trivikrama (Vishnu)
• त्रिविक्रमम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्रि-विक्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुष-भावः ‘three-strider’ (विष्णु)

• च: and
• च: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया एकवचन

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive), अव्यय

• मुच्यते: is freed
• मुच्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद; कर्मणि/भावे प्रयोग (is released)

• पातकत्रयात्: from the three sins
• पातकत्रयात्: Apadana (Ablative/अपादान)
• Type: Noun
• Root: पातक-त्रय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी एकवचन; द्विगु (त्रीणि पातकानि)

Speaker

Narratorial voice within the Dvārakā Māhātmya (contextual praise before the sages’ question)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvārakā (Trivikrama-darśana)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis / brāhmaṇas

Visual Art Cues

Scene: Trivikrama towering, one foot on earth and the other raised to the heavens, spanning the three worlds; devotees at Dvārakā gaze upward as a radiant aura washes away three dark knots symbolizing triple sin.

Characters & Entities

• Trivikrama
• Viṣṇu

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Darśana (reverent beholding) of the Lord as Trivikrama is presented as a powerful purifier that frees one from entrenched, threefold sin.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Within the Dvārakā Māhātmya context, the emphasis is on sacred Dvārakā and its divine forms worthy of darśana.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite is prescribed; the act highlighted is darśana—seeing the Trivikrama form with faith.