Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 12

Devanagari script

कश्यपाद्वामनो जज्ञे ततोऽभूच्च त्रिविक्रमः । त्रिभिः क्रमैर्मितांल्लोकानाक्रम्य मधुहा हरिः

Transliteration

kaśyapādvāmano jajñe tato'bhūcca trivikramaḥ | tribhiḥ kramairmitāṃllokānākramya madhuhā hariḥ

Translation

کشیپ سے وامن پیدا ہوئے، پھر وہی تری وِکرم بن گئے۔ مدھو کا قاتل ہری نے تین قدموں میں ناپے ہوئے جہانوں کو بھی لانگھ کر اپنے قدموں سے ڈھانپ لیا۔

Word by Word

• कश्यपात्: from Kaśyapa
• कश्यपात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: कश्यप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5/अपादान), एकवचन — Masculine, Ablative, Singular

• वामनः: Vāmana
• वामनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वामन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1/कर्ता), एकवचन — Masculine, Nominative, Singular

• जज्ञे: was born
• जज्ञे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद — Perfect, 3rd person, Singular, Ātmanepada

• ततः: then / thereafter
• ततः: Kriya-Visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय, तस्मात्/अनन्तरं-वाचक — Indeclinable (thereupon/from that)

• अभूत्: became
• अभूत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लुङ् (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद — Aorist, 3rd person, Singular

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चयबोधक — Conjunction

• त्रिविक्रमः: Trivikrama
• त्रिविक्रमः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: त्रि + विक्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1/कर्ता), एकवचन — Masculine, Nominative, Singular; तत्पुरुषः: त्रिभिः विक्रमैः युक्तः

• त्रिभिः: with three
• त्रिभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3/करण), बहुवचन — Instrumental, Plural; क्रमैः विशेषणम्

• क्रमैः: steps
• क्रमैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: क्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3/करण), बहुवचन — Masculine, Instrumental, Plural

• मितान्: measured
• मितान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मित (कृदन्त-प्रातिपदिक; मा (धातु) + क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (PPP), पुंलिङ्ग, द्वितीया (2/कर्म), बहुवचन — PPP, Masculine, Accusative, Plural; लोकान् विशेषणम्

• लोकान्: worlds
• लोकान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2/कर्म), बहुवचन — Masculine, Accusative, Plural

• आक्रम्य: having stepped over
• आक्रम्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: आ + क्रम् (धातु) + ल्यप् (अव्यय-कृदन्त)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund), पूर्वकालिक — Gerund: “having strode over”

• मधुहा: slayer of Madhu
• मधुहा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मधु + हन् (धातु) (प्रातिपदिक: मधुहा)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1/कर्ता), एकवचन — Masculine, Nominative, Singular; उपपद-तत्पुरुषः: मधुं हन्ति इति

• हरिः: Hari (Viṣṇu)
• हरिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1/कर्ता), एकवचन — Masculine, Nominative, Singular

Speaker

Prahlāda

Visual Art Cues

Scene: Vāmana emerges from Kaśyapa’s line, then expands into Trivikrama, spanning the cosmos with three strides, subduing the measured worlds.

Characters & Entities

• Kaśyapa
• Vāmana
• Trivikrama
• Hari
• Madhu

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Lord’s avatāra reveals supreme sovereignty: what seems ‘measured’ and limited is effortlessly encompassed by divine power.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse itself is avatāra-narrative; within Dvārakā Māhātmya it supports the sanctity of places where such forms are worshiped and remembered.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; it supports devotional remembrance (smaraṇa) of the Vāmana–Trivikrama līlā.