Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 19

मार्गे गजाश्वसंबाधे त्रस्ता सा उष्ट्रदर्शनात् । हस्तादाच्छिद्य सा धेनुर्ब्राह्मणस्य ययौ तदा

mārge gajāśvasaṃbādhe trastā sā uṣṭradarśanāt | hastādācchidya sā dhenurbrāhmaṇasya yayau tadā

راستے میں ہاتھیوں اور گھوڑوں کی بھیڑ تھی؛ اونٹ کو دیکھ کر وہ گھبرا گئی۔ برہمن کے ہاتھ سے چھوٹ کر وہ گائے اسی وقت بھاگ نکلی۔

मार्गेon the road
मार्गे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमार्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
गजाश्वसंबाधेin the crowding of elephants and horses
गजाश्वसंबाधे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootगज (प्रातिपदिक) + अश्व (प्रातिपदिक) + संबाध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समासः (गजैः अश्वैः च संबाधः यस्मिन्) — तत्पुरुष/बहुव्रीहि-प्रायः; here used as locative qualifier of मार्गे
त्रस्ताfrightened
त्रस्ता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootत्रस् (धातु) + त (कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (frightened)
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
उष्ट्रदर्शनात्from seeing a camel
उष्ट्रदर्शनात्:
Apadana/Hetu (Cause/Reason)
TypeNoun
Rootउष्ट्र (प्रातिपदिक) + दर्शन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान/हेतु), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (उष्ट्रस्य दर्शनम्)
हस्तात्from (his) hand
हस्तात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootहस्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन
आच्छिद्यhaving snatched away
आच्छिद्य:
Kriya-visheṣaṇa (Absolutive/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootआ + छिद् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund); ‘having snatched/cut off’
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
धेनुःthe cow
धेनुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootधेनु (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
ब्राह्मणस्यof the Brahmin
ब्राह्मणस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन
ययौwent
ययौ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
तदाthen
तदा:
Kriya-visheṣaṇa (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)

Sūta (contextual attribution within Prabhāsa Khaṇḍa)

Tirtha: Dvārakā

Type: kshetra

Scene: A dramatic street scene: elephants and horses crowd the road; a camel appears; the cow startles, jerks free from the brāhmaṇa’s hand, and bolts away, rope trailing.

D
dhenu (cow)
B
brāhmaṇa
G
gaja (elephants)
A
aśva (horses)
U
uṣṭra (camel)

FAQs

Even righteous acts face unforeseen disruptions; steadiness and responsible response are part of dharma.

The narrative unfolds in the Dvārakā Māhātmya milieu; the verse itself emphasizes the lived reality around sacred places—roads, travel, and protection.

None; it is a narrative turning point concerning the gifted cow.