Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 60

Devanagari script

कुण्डे केदारसंज्ञे यः प्रपिबेद्विमलं जलम् । सप्तपूर्वान्सप्त परान्पूर्वजांस्तारयेत्तु सः

Transliteration

kuṇḍe kedārasaṃjñe yaḥ prapibedvimalaṃ jalam | saptapūrvānsapta parānpūrvajāṃstārayettu saḥ

Translation

جو کیدار نامی کنڈ سے پاکیزہ پانی پیے، وہ اپنے سات پچھلے اور سات آنے والے نسلوں کے پوروَجوں کو بھی تار دیتا ہے۔

Word by Word

• कुण्डे: in the pond
• कुण्डे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कुण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)

• केदारसंज्ञे: named ‘Kedāra’
• केदारसंज्ञे: Visheshana (Adjectival qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: केदार + संज्ञा (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; केदार-नामक (having the name ‘Kedāra’)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन

• प्रपिबेत्: should drink
• प्रपिबेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + पा (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• विमलम्: pure
• विमलम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विमल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

• जलम्: water
• जलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

• सप्तपूर्वान्: seven ancestors (before)
• सप्तपूर्वान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सप्त + पूर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), बहुवचन; ‘सप्त’ संख्यापूर्वक-समास

• सप्त: seven
• सप्त: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सप्त (संख्यावाचक-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् संख्याशब्द; अत्र ‘परान्’ विशेषयति (indeclinable-like numeral used adjectivally)

• परान्: descendants (after)
• परान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), बहुवचन

• पूर्वजान्: forefathers/ancestors
• पूर्वजान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पूर्वज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), बहुवचन

• तारयेत्: should deliver/save
• तारयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: तॄ (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• तु: indeed/and
• तु: Sambandha (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (particle), विरोध/अन्वयार्थे

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन

Speaker

Pulastya (addressing Yayāti)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra-kuṇḍa

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: King (implicit)

Visual Art Cues

Scene: A clear pond labeled Kedāra-kuṇḍa; a pilgrim cups hands to drink the water while mentally offering it to ancestors; subtle ancestral figures appear as light forms receiving uplift.

Characters & Entities

• Kedāra-kuṇḍa
• Vimala-jala
• Pūrvaja (ancestors)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A holy site’s sanctity extends beyond the individual; sincere contact with tīrtha-water is said to uplift one’s lineage through ancestral merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Kedāra-named sacred pond (Kedāra-kuṇḍa) within the Arbuda Khaṇḍa’s Kedāra tīrtha setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

Drinking (ācamana/pāna) of the vimala (pure) water from Kedāra-kuṇḍa for accruing lineage-benefit.