Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 43

Devanagari script

पुराणश्रवणं जातं तत्र पार्थिवसत्तम । शिवरात्र्यां महाराज पद्मैस्तु पूजितः शिवः

Transliteration

purāṇaśravaṇaṃ jātaṃ tatra pārthivasattama | śivarātryāṃ mahārāja padmaistu pūjitaḥ śivaḥ

Translation

وہاں، اے بادشاہوں میں افضل، پُرانوں کا شروَن ہوا؛ اور شِو راتری کے دن، اے مہاراج، کنولوں سے شِو کی پوجا کی گئی۔

Word by Word

• पुराणश्रवणम्: hearing of the Purāṇa
• पुराणश्रवणम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुराण + श्रवण (प्रातिपदिक-द्वय)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पुराणस्य श्रवणम्) = ‘hearing of the Purāṇa’

• जातम्: happened
• जातम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (past participle, active sense), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘occurred/happened’

• तत्र: there
• तत्र: Desha (Place/देश)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय (देशवाचक) = there

• पार्थिवसत्तम: O best of kings
• पार्थिवसत्तम: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: पार्थिव + सत्तम (प्रातिपदिक-द्वय)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; तत्पुरुषः (पार्थिवानां सत्तमः) = ‘best of kings’

• शिवरात्र्याम्: on Śivarātri
• शिवरात्र्याम्: Kala (Time/काल)
• Type: Noun
• Root: शिव + रात्रि (प्रातिपदिक-द्वय)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; तत्पुरुषः (शिवस्य रात्रिः) = ‘on the night of Śiva (Śivarātri)’

• महाराज: O great king
• महाराज: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महा + राजन् (प्रातिपदिक-द्वय)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; कर्मधारयः (महान् राजा)

• पद्मैः: with lotuses
• पद्मैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: पद्म (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; instrumental

• तु: indeed
• तु: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय (विरोध/विशेष-निपात) = but/indeed

• पूजितः: was worshipped
• पूजितः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘was worshipped’

• शिवः: Śiva
• शिवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; subject

Speaker

Deductive (narrator addressing the king)

Tirtha Mahatmya

Type: temple

Visual Art Cues

Scene: A reciter (paurāṇika) seated on a vyāsapīṭha in the temple hall, audience including the king and queen listening; later, lotus worship to Śiva on Śivarātri with lamps and garlands.

Characters & Entities

• Śiva
• Śivarātri
• Purāṇa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotion is deepened through both worship and dharma-listening; Purāṇa-śravaṇa complements ritual practice.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Arbuda region, where Śivarātri worship and Purāṇa-śravaṇa are portrayed as especially fruitful.

What ritualistic prescription is mentioned?

Purāṇa-śravaṇa (hearing Purāṇas) and Śivarātri padma-pūjā to Śiva.