Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 25

Devanagari script

ततस्त्वं भार्यया सार्द्धमन्यदेशांतरे गतः । समारुह्य च कृच्छ्रेण कस्मिंश्चिद्गिरिनिर्झरे

Transliteration

tatastvaṃ bhāryayā sārddhamanyadeśāṃtare gataḥ | samāruhya ca kṛcchreṇa kasmiṃścidgirinirjhare

Translation

تب تم اپنی بھاریا کے ساتھ دوسرے دیس چلے گئے، اور بڑی مشقّت سے کسی پہاڑی چشمے تک چڑھ پہنچے۔

Word by Word

• ततः: then/thereupon
• ततः: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय/तद्-प्रातिपदिकात्)
• Form: अव्ययम् (indeclinable adverb); अनुक्रमे/तस्मात् (then/thereupon)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुंलिङ्गे (प्रयोगे) प्रथमा (1st) एकवचनम्; कर्तरि

• भार्यया: with (your) wife
• भार्यया: Sahakaraka (Accompaniment/सह)
• Type: Noun
• Root: भार्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः; तृतीया (3rd) एकवचनम्; सहार्थे (with)

• सार्धम्: together with
• सार्धम्: Sahakaraka (Accompaniment/सह)
• Type: Indeclinable
• Root: सार्धम् (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; सहार्थकं (with/together with)

• अन्यदेशान्तरे: in/to another land
• अन्यदेशान्तरे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अन्य+देश+अन्तर (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समासः (अन्यः देशः; तस्य अन्तरम्/मध्ये); नपुंसकलिङ्गः; सप्तमी (7th) एकवचनम्; अधिकरणे (to/in another country/region)

• गतः: went
• गतः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु) → गत (कृदन्त-भूतकृत्)
• Form: भूतकृदन्तः (past participle) कर्तरि-प्रयोगे; पुंलिङ्गः प्रथमा एकवचनम्; 'त्वम्' इत्यस्य क्रियासमानार्थकः (you went)

• समारुह्य: having climbed/ascended
• समारुह्य: Kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्+आ+रुह् (धातु) → समारुह्य (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्तः (gerund/absolutive); पूर्वक्रिया (having climbed/ascended)

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपातः (conjunction: and)

• कृच्छ्रेण: with difficulty
• कृच्छ्रेण: Karana (Manner/करण)
• Type: Noun
• Root: कृच्छ्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः; तृतीया (3rd) एकवचनम्; प्रकार/साधनार्थे (with difficulty)

• कस्मिंचित्: in some
• कस्मिंचित्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुं/नपुंसक-प्रयोगे सप्तमी (7th) एकवचनम् + चित् (अनिश्चितार्थक-निपातः); अधिकरणे (in some)

• गिरिनिर्झरे: at a mountain waterfall/spring
• गिरिनिर्झरे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: गिरि+निर्झर (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषः (गिरेः निर्झरः); पुंलिङ्गः; सप्तमी (7th) एकवचनम्; अधिकरणे

Speaker

Vasiṣṭha

Tirtha Mahatmya

Tirtha: (Unspecified) Girinirjhara-tīrtha (narrative precursor)

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: King

Visual Art Cues

Scene: A couple climbs a rugged mountain path; the wife supports the husband or walks steadfastly beside him; below, a silver ribbon of water cascades into a clear pool amid rocks and trees.

Characters & Entities

• Vasiṣṭha
• Bhāryā (wife)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Hardship becomes a path toward sacred encounter—movement through the landscape prepares the narrative for tīrtha-related merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A particular mountain-stream is mentioned but not named yet; it functions as a lead-in to a sacred spot described next.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the verse narrates travel to a water-source that later supports ritual acts like bathing.