Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

Devanagari script

तस्यैव पश्चिमे भागे लिंगमस्ति पिनाकिनः । यं दृष्ट्वा मानवस्तत्र त्रिनेत्रसदृशो भवेत्

Transliteration

tasyaiva paścime bhāge liṃgamasti pinākinaḥ | yaṃ dṛṣṭvā mānavastatra trinetrasadṛśo bhavet

Translation

اسی ہرد کے مغربی حصے میں پِناک دھاری پروردگار کا لِنگ ہے؛ اسے وہاں دیکھ لینے سے انسان سہ چشم کے مانند ہو جاتا ہے (شیو کی بصیرت و عنایت پاتا ہے)۔

Word by Word

• तस्य: of that (place)
• तस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• एव: indeed/just
• एव: Nipata (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण (emphatic particle: indeed/just)

• पश्चिमे: in the western
• पश्चिमे: Adhikarana-visheshana (Location-qualifier/अधिकरणविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पश्चिम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; विशेषण (भागे)

• भागे: part/region
• भागे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• लिङ्गम्: liṅga (emblem)
• लिङ्गम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अस्ति: is/exists
• अस्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• पिनाकिनः: of Pinākin (Śiva)
• पिनाकिनः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पिनाकिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• यम्: which/whom
• यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धबोधक (relative pronoun)

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive) ‘having seen’

• मानवः: a man/person
• मानवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मानव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक-क्रियाविशेषण

• त्रिनेत्र-सदृशः: resembling the three-eyed (Śiva)
• त्रिनेत्र-सदृशः: Karta-visheshana (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक) + नेत्र (प्रातिपदिक) + सदृश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (मानवः)

• भवेत्: would become/should become
• भवेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

Speaker

Pulastya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Pinākin-liṅga (west of Bhadrakarṇa Mahāhrada)

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Nṛpaśreṣṭha (king)

Visual Art Cues

Scene: A serene lakeside on the west bank; a liṅga shrine under trees; pilgrims gaze upon the liṅga as a subtle third-eye radiance appears on their foreheads, symbolizing Śiva-like vision.

Characters & Entities

• Śiva (Pinākin)
• Śiva (Trinetra)
• Liṅga
• Bhadrakarṇa Mahāhrada

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva-darśana at a consecrated liṅga is portrayed as transformative—granting divine-like insight and auspiciousness.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Śiva-liṅga of Pinākin located on the western side of Bhadrakarṇa Mahāhrada (Bhadrakarṇeśvara).

What ritualistic prescription is mentioned?

Darśana (reverent viewing/visiting) of the liṅga is the implied practice; no other rite is specified here.