Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 9

Devanagari script

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन यात्रां तत्र समाचरेत् । य इच्छेदात्मनः सिद्धिमिह लोके परत्र च

Transliteration

tasmātsarvaprayatnena yātrāṃ tatra samācaret | ya icchedātmanaḥ siddhimiha loke paratra ca

Translation

پس جو شخص اس دنیا اور اگلے جہان میں اپنی روحانی کامیابی چاہے، اسے ہر ممکن کوشش کے ساتھ وہاں کی یاترا ضرور کرنی چاہیے۔

Word by Word

• तस्मात्: therefore/from that
• तस्मात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः (Ablative/5th), एकवचनम्; सर्वनाम

• सर्वप्रयत्नेन: with all effort
• सर्वप्रयत्नेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + प्रयत्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/3rd), एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (सर्वः प्रयत्नः यस्य/सर्वप्रयत्नः)

• यात्राम्: pilgrimage/journey
• यात्राम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यात्रा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; देशवाचक-अव्यय (locative adverb)

• समाचरेत्: should perform/practice
• समाचरेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-आ-चर् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्; सम्बन्धबोधक-यत्

• इच्छेत्: would desire
• इच्छेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: इष्/इच्छ् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• आत्मनः: of oneself
• आत्मनः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), एकवचनम्

• सिद्धिम्: success/accomplishment
• सिद्धिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सिद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्

• इह: here
• इह: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; देश/कालवाचक-अव्यय (here/in this world)

• लोके: in the world
• लोके: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम्

• परत्र: hereafter/in the next world
• परत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: परत्र (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; देश/कालवाचक-अव्यय (there/afterwards, in the next world)

• च: and
• च: Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चयबोधक-निपात (conjunction)

Speaker

Sūta (deduced: Purāṇic narration within Prabhāsa Khaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Arbuda-yātrā

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Mahārāja (king)

Visual Art Cues

Scene: A determined pilgrimage caravan ascending Arbuda’s paths: pilgrims with staffs and water pots, stopping at shrines and springs; the mountain looms ahead with a radiant sacred marker, symbolizing ‘siddhi’ as the journey’s goal.

Characters & Entities

• Arbuda (implied pilgrimage site)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage is presented as a purposeful dharmic discipline that supports both worldly well-being and spiritual progress.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Arbuda sacred region/tirtha praised in the Arbuda Khaṇḍa Māhātmya (Prabhāsa Khaṇḍa).

What ritualistic prescription is mentioned?

Yātrā: undertaking the pilgrimage to that sacred place with full commitment.