Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 7

Devanagari script

तस्मिन्मृता महाराज निष्कामाः कामतोऽपि वा । ते यान्ति शिवसायुज्यं जरा मरणवर्जितम्

Transliteration

tasminmṛtā mahārāja niṣkāmāḥ kāmato'pi vā | te yānti śivasāyujyaṃ jarā maraṇavarjitam

Translation

اے مہاراج! جو وہاں مرتے ہیں—خواہ بے خواہش ہوں یا خواہش کے ساتھ بھی—وہ شِو کے ساتھ سائیوجیہ (اتحاد) پاتے ہیں، جو بڑھاپے اور موت سے پاک حالت ہے۔

Word by Word

• तस्मिन्: there; in that place
• तस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; देशे (अर्बुदे)

• मृताः: having died
• मृताः: Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मृ (धातु) → मृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषण (ते इति)

• महाराज: O great king
• महाराज: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महा + राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन

• निष्कामाः: desireless
• निष्कामाः: Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निः + काम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषण (मृताः/ते इति)

• कामतः: out of desire
• कामतः: Modifier (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: कामतः (अव्यय/तसिल्-प्रत्ययान्त)
• Form: अव्यय; हेत्वर्थक/निमित्तार्थक (adverb: ‘out of desire/for desire’s sake’)

• अपि: even
• अपि: Modifier (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; अपि-निपात (even/also)

• वा: or
• वा: Connector (Disjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: अव्यय; विकल्पार्थक (or)

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन

• यान्ति: go, attain
• यान्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपदम्

• शिवसायुज्यम्: union with Śiva
• शिवसायुज्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिव + सायुज्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; गन्तव्य/प्राप्तव्य (यान्ति इति कर्म)

• जरा: old age
• जरा: Qualifier (in compound sense)
• Type: Noun
• Root: जरा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; उपपद-सम्बन्धेन (वर्जितम् इति सह)

• मरणवर्जितम्: free from death (and old age)
• मरणवर्जितम्: Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मरण + वर्जित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण (शिवसायुज्यम् इति)

Speaker

Sūta (deduced: Purāṇic narration within Prabhāsa Khaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Arbuda-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Mahārāja (king)

Visual Art Cues

Scene: A solemn yet luminous scene: a devotee’s last moments within Arbuda’s sacred precinct; Śiva’s compassionate presence (or a radiant liṅga) appears, drawing the departing jīva upward into a calm, deathless union, while the mountain shrine and tīrtha waters glow.

Characters & Entities

• Śiva
• Mahārāja (listener, unspecified)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A supremely sanctified tirtha can grant Śiva-union; the place’s grace can transcend the visitor’s inner state of desire.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The sacred locale praised in the Arbuda Khaṇḍa Māhātmya (Arbuda region/tirtha context) within the Prabhāsa Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual is prescribed in this verse; it states the salvific fruit associated with dying in that holy place.