Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

Devanagari script

पुलस्त्य उवाच । एतत्ते सर्वमाख्यातं यन्मां त्वं परिपृच्छसि । अर्बुदस्य महाराज माहात्म्यं हि समासतः

Transliteration

pulastya uvāca | etatte sarvamākhyātaṃ yanmāṃ tvaṃ paripṛcchasi | arbudasya mahārāja māhātmyaṃ hi samāsataḥ

Translation

پُلستیہ نے کہا: اے مہاراج! جو کچھ تم نے مجھ سے پوچھا تھا وہ سب میں نے تمہیں بیان کر دیا؛ بے شک اربُد کی عظمت کو میں نے اختصار کے ساتھ کہہ دیا ہے۔

Word by Word

• पुलस्त्यः: Pulastya
• पुलस्त्यः: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: pulastya (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriyā (Main action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √vac (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• एतत्: this
• एतत्: Karma (Object of ‘आख्यातम्’/कर्म)
• Type: Noun
• Root: etat (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• ते: to you
• ते: Sampradāna (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: tvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी एकवचन (Genitive/Dative singular); अत्र सम्प्रदानार्थे (to you)

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Viśeṣaṇa (Qualifier of ‘एतत्’/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: sarva (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• आख्यातम्: has been explained/told
• आख्यातम्: Kriyā (Predicative verbal/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ā-√khyā (धातु)
• Form: कृदन्त: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; भावे/कर्मणि प्रयोग: ‘(मया) आख्यातम्’ = has been told

• यत्: which/what
• यत्: Karma (Object of ‘परिपृच्छसि’/कर्म)
• Type: Noun
• Root: yat (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन (relative pronoun)

• माम्: me
• माम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: asmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया विभक्ति, एकवचन (Accusative singular)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: tvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा विभक्ति, एकवचन

• परिपृच्छसि: you ask
• परिपृच्छसि: Kriyā (Main action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: pari-√prach (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान/present), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• अर्बुदस्य: of Arbuda
• अर्बुदस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: arbuda (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, एकवचन (Genitive singular)

• महाराज: O great king
• महाराज: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: mahā (प्रातिपदिक) + rāja (प्रातिपदिक)
• Form: समास: कर्मधारय; पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन

• माहात्म्यम्: greatness, sacred glory
• माहात्म्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: māhātmya (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: hi (अव्यय)
• Form: अव्यय (निश्चय/हेतुबोधक particle: indeed/for)

• समासतः: briefly
• समासतः: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: samāsatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (क्रियाविशेषण): संक्षेपेण = briefly/in summary

Speaker

Pulastya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Arbuda

Type: peak

Skanda Dialogue

Listener: Mahārāja (king)

Visual Art Cues

Scene: A sage (Pulastya) seated in a forest-āśrama, addressing a crowned king; palm-leaf manuscripts and a quiet hermitage atmosphere signal the closing of a section and the sanctity of transmitted knowledge.

Characters & Entities

• Pulastya
• Arbuda (Arbudācala / Mount Abu)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Māhātmya literature frames sacred places as dharmic teachers, whose glory can be conveyed succinctly yet remains vast.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Arbuda/Arbudācala (the Arbuda mountain region) is the focus.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse; it functions as a narrative transition and summary.