Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 4

Devanagari script

नरो वा यदि वा नारी वियुक्ताऽत्र वने शुभे । प्रियैर्निवास एकस्मिन्रात्रिमेकां वसिष्यति

Transliteration

naro vā yadi vā nārī viyuktā'tra vane śubhe | priyairnivāsa ekasminrātrimekāṃ vasiṣyati

Translation

مرد ہو یا عورت، اگر اس مبارک جنگل میں اپنے پیاروں سے جدا ہو، تو یہاں صرف ایک رات ٹھہرنے سے وہ اپنے محبوب کے ساتھ پھر اکٹھا سکونت پاتا ہے۔

Word by Word

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• वा: or
• वा: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: अव्यय; विकल्पार्थक (disjunctive particle: or)

• यदि: if
• यदि: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: अव्यय; शर्तार्थक (conditional particle: if)

• वा: or
• वा: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: अव्यय; विकल्पार्थक (or)

• नारी: a woman
• नारी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नारी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• वियुक्ता: separated
• वियुक्ता: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वि-युज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक (adverb: here)

• वने: in the forest
• वने: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन

• शुभे: auspicious
• शुभे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; विशेषण (वनस्य)

• प्रियैः: with loved ones
• प्रियैः: Saha (Association/सह)
• Type: Noun
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; ‘प्रिय’ = प्रियजन (beloved ones)

• निवासः: dwelling, stay
• निवासः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: निवास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• एकस्मिन्: in one (place)
• एकस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; विशेषण (निवासे/स्थाने)

• रात्रिम्: night
• रात्रिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रात्रि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• एकाम्: one
• एकाम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (रात्रिम्)

• वसिष्यति: will dwell
• वसिष्यति: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वस् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (simple future), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Pulastya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Aviyukta-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: A king (nṛpa)

Visual Art Cues

Scene: An auspicious forest-grove of the Aviyukta-kṣetra at dusk; a separated man or woman arrives in longing, stays one night, and the next dawn shows reunion with the beloved under sacred trees and a gentle shrine presence.

Characters & Entities

• Aviyukta-vana

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred places are portrayed as compassionate supports for human suffering, granting reunion and stability through their sanctified presence.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Aviyukta-vana, praised for the boon of reunion for those separated from loved ones.

What ritualistic prescription is mentioned?

Reside (nivāsa) in Aviyukta-vana for one night as the stated observance linked to the promised result.