Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 3

Devanagari script

चतुर्द्दश्यां महाराज यस्तत्र कुरुते नरः । स्नानं तस्य भवेत्पुण्यं सर्वतीर्थसमुद्भवम्

Transliteration

caturddaśyāṃ mahārāja yastatra kurute naraḥ | snānaṃ tasya bhavetpuṇyaṃ sarvatīrthasamudbhavam

Translation

اے مہاراج! جو شخص چتُردشی کے دن وہاں غسل کرتا ہے، اس کے غسل کا پُنّیہ تمام تیرتھوں کے مجموعی پُنّیہ کے برابر ہو جاتا ہے۔

Word by Word

• चतुर्दश्याम्: on the fourteenth (tithi)
• चतुर्दश्याम्: Kala (Time/काल)
• Type: Noun
• Root: चतुर्दशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; कालाधिकरण (on the fourteenth lunar day)

• महा-राज: O great king
• महा-राज: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन

• यः: who
• यः: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सम्बन्ध-प्रत्यय (relative pronoun)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (there)

• कुरुते: does, performs
• कुरुते: Kriya (Main action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• नरः: a man
• नरः: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• स्नानम्: bathing
• स्नानम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्तृ/विषय (subject: the bathing)

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सम्बन्ध (of him)

• भवेत्: would be
• भवेत्: Kriya (Copular/result/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• पुण्यम्: meritorious, holy
• पुण्यम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषण (qualifying 'snānam')

• सर्व-तीर्थ-समुद्भवम्: arising from all sacred places
• सर्व-तीर्थ-समुद्भवम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक) + समुद्भव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषण (born from/containing all tīrthas; qualifying 'snānam')

Speaker

Pulastya (deduced from the ongoing discourse to a king)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Rudra-hrada

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Mahārāja / Nṛpaśreṣṭha

Visual Art Cues

Scene: Pilgrims gather at Rudra-hrada on caturdaśī—twilight lamps, disciplined bath, offerings on the bank; the lake glows as if containing all tīrthas’ essence.

Characters & Entities

• Rudra-hrada
• Caturdaśī (lunar observance)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Time (tithi) and place (tīrtha) together intensify dharma: bathing with faith at the right sacred moment yields extraordinary merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Rudra-hrada, where bathing on caturdaśī is praised as supremely meritorious.

What ritualistic prescription is mentioned?

Perform snāna (ritual bathing) at Rudra-hrada specifically on the caturdaśī tithi.