Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 5

वसिष्ठ उवाच । कर्मकालश्च सम्प्राप्तो यज्ञेऽस्मिन्सुरसत्तम । स विना न त्वया देव सिद्धिं यास्यति कर्हिचित्

vasiṣṭha uvāca | karmakālaśca samprāpto yajñe'sminsurasattama | sa vinā na tvayā deva siddhiṃ yāsyati karhicit

وِسِشٹھ نے کہا: اے دیوتاؤں میں برتر! اس یَجْن میں کرم کا مقررہ وقت آ پہنچا ہے۔ اے دیو، تمہارے بغیر یہ کبھی بھی تکمیل کو نہیں پہنچے گا۔

वसिष्ठःVasiṣṭha
वसिष्ठः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवसिष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
कर्मकालःthe time for the rite
कर्मकालः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकर्म (प्रातिपदिक) + काल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (कर्मणः कालः)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
सम्प्राप्तःhas arrived
सम्प्राप्तः:
Karta (Predicate/विधेय)
TypeAdjective
Rootसम्-प्र-आप् (धातु) → सम्प्राप्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (कर्मकालस्य)
यज्ञेin the sacrifice
यज्ञे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम; विशेषण (यज्ञे)
सुरसत्तमO best of gods
सुरसत्तम:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसुर (प्रातिपदिक) + सत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (सुराणां सत्तमः)
सःhe/that (rite)
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
विनाwithout
विना:
Nishedha/Apadana (Without/वियोग)
TypeIndeclinable
Rootविना (अव्यय)
Formउपपद-अव्यय (preposition-like), वियोगार्थ; सह तृतीया (instrumental)
not
:
Nishedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
त्वयाby you
त्वया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/त्रिलिङ्ग-प्रयोग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; सर्वनाम
देवO god
देव:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
सिद्धिम्success, accomplishment
सिद्धिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसिद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
यास्यतिwill attain/go to
यास्यति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
कर्हिचित्ever, at any time
कर्हिचित्:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootकर्हि + चित् (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)

Vasiṣṭha

Scene: Vasiṣṭha, firm yet respectful, addresses Brahmā: the critical ritual moment has arrived; without Brahmā’s presence the satra cannot be completed.

V
Vasiṣṭha
B
Brahmā
Y
Yajña

FAQs

Dharma requires right timing and right participation; sacred works fail when essential duties are neglected.

The verse focuses on yajña-dharma; the surrounding passage situates it in the Tripuṣkara/Puṣkara sacred geography.

The sacrifice must proceed at the proper karmakāla and requires the necessary officiant’s presence for siddhi.