Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 8

Devanagari script

ततः स्वकं पदं त्यक्त्वा रम्ये पर्वतरोधसि । अथोवाच मुनीन्सर्वान्ब्रह्मा संश्लक्ष्णया गिरा

Transliteration

tataḥ svakaṃ padaṃ tyaktvā ramye parvatarodhasi | athovāca munīnsarvānbrahmā saṃślakṣṇayā girā

Translation

پھر برہما نے اپنا آسن چھوڑ کر، اُس دلکش پہاڑی خطّے میں، سب مُنیوں سے نہایت نرم اور نپی تُلی وانی میں خطاب کیا۔

Word by Word

• ततः: then/thereupon
• ततः: Kala (Time/Sequence)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; अपादान/क्रमार्थक (thereupon/from that)

• स्वकम्: his own
• स्वकम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्वक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (पदम्)

• पदम्: place/position
• पदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म/2nd), एकवचन

• त्यक्त्वा: having left
• त्यक्त्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: √त्यज् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund)

• रम्ये: in a beautiful
• रम्ये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: रम्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण/7th), एकवचन; विशेषणम् (रोधसि)

• पर्वतरोधसि: on the mountain-slope/bank
• पर्वतरोधसि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पर्वत (प्रातिपदिक) + रोधस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (पर्वतस्य रोधः/रोधसि)

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अनन्तरार्थक-अव्यय (then/now)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वच् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• मुनीन्: sages
• मुनीन्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म/2nd), बहुवचन

• सर्वान्: all
• सर्वान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; विशेषणम् (मुनीन्)

• ब्रह्मा: Brahmā
• ब्रह्मा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता/1st), एकवचन

• संश्लक्ष्णया: with a gentle/soft
• संश्लक्ष्णया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: संश्लक्ष्ण (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण/3rd), एकवचन; विशेषणम् (गिरा)

• गिरा: speech/voice
• गिरा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: गिर्/गीर् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण/3rd), एकवचन

Speaker

Narrator (contextual)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Mahāpada (Great Footprint/Great Sacred Mark)

Type: peak

Visual Art Cues

Scene: On a verdant mountain ledge, Brahmā rises from his seat and addresses a circle of seated sages; the atmosphere is calm, luminous, and anticipatory, with a hinted sacred imprint nearby.

Characters & Entities

• Brahmā
• Ṛṣayaḥ
• Arbuda (mountain region)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred instruction is situated in sacred geography; the teacher leads seekers from question to place-based grace.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A beautiful mountain region in Arbuda-khaṇḍa is the setting; the specific sanctified ‘pada/mahāpada’ is introduced next.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct prescription; it frames Brahmā’s forthcoming guidance.