Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 5

Devanagari script

ततः पाशुपतं नाम तस्यास्त्रं परमं ददौ । स्मरणेनापि शत्रूणां यस्य संजायते क्षयः

Transliteration

tataḥ pāśupataṃ nāma tasyāstraṃ paramaṃ dadau | smaraṇenāpi śatrūṇāṃ yasya saṃjāyate kṣayaḥ

Translation

پھر اُس نے اُسے ‘پاشُپت’ نامی برترین اَستر عطا کیا؛ جس کے محض سمرن سے ہی دشمنوں کی ہلاکت واقع ہو جاتی ہے۔

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Adhikarana (Sequence/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (तद्-प्रातिपदिकात्)
• Form: अव्ययम्; क्रमवाचक-क्रियाविशेषणम्

• पाशुपतम्: Pāśupata
• पाशुपतम्: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पाशुपत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया, एकवचनम्; ‘अस्त्रम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• नाम: named
• नाम: None (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; नामनिर्देशक-निपातः

• तस्य: his
• तस्य: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम् (genitive)

• अस्त्रम्: weapon
• अस्त्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया, एकवचनम्

• परमम्: supreme
• परमम्: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया, एकवचनम्; ‘अस्त्रम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• ददौ: gave
• ददौ: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• स्मरणेन: by remembrance
• स्मरणेन: Karana (Means/करण)
• Type: Noun
• Root: स्मरण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम् (instrumental)

• अपि: even
• अपि: None (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चय/अपि-निपातः (even/also)

• शत्रूणाम्: of enemies
• शत्रूणाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: शत्रु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम्, षष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम्

• यस्य: whose
• यस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; सम्बन्धे (relative pronoun)

• संजायते: arises, occurs
• संजायते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + जन् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (वर्तमान/Present), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; आत्मनेपदम्

• क्षयः: destruction
• क्षयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क्षय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम्, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

Speaker

Pulastya (contextual continuation)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Rāmatīrtha (foreshadowed)

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: Śiva bestows the blazing Pāśupata weapon to Paraśurāma; the weapon is suggested as a radiant mantra-formed missile, with a calm yet terrible Rudra aura.

Characters & Entities

• Pāśupata astra
• Mahādeva (implied)
• Bhārgava Rāma (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic narratives portray divine gifts as extraordinarily potent, underscoring Śiva’s supremacy and the fruit of disciplined tapas.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse sits within the Rāma-tīrtha Māhātmya passage, strengthening the tīrtha’s sanctity through Paraśurāma’s Śaiva connection.

What ritualistic prescription is mentioned?

No pilgrimage rite is prescribed here; it emphasizes the potency of smaraṇa (remembrance) regarding the Pāśupata astra.