Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 3

Devanagari script

तेन पूर्वं तपस्तप्तं शत्रूणामिच्छता क्षयम् । ततः पाशुपतं नाम तस्यास्त्रं परमं ददौ

Transliteration

tena pūrvaṃ tapastaptaṃ śatrūṇāmicchatā kṣayam | tataḥ pāśupataṃ nāma tasyāstraṃ paramaṃ dadau

Translation

اس نے پہلے دشمنوں کے فنا کی خواہش سے تپسیا کی۔ پھر مہادیو نے اسے “پاشُپت” نامی اعلیٰ ترین استر عطا فرمایا۔

Word by Word

• तेन: by him/thereby
• तेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (करण), एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम् (Instrumental singular)

• पूर्वम्: formerly, earlier
• पूर्वम्: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: पूर्व (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययम्; कालवाचक-क्रियाविशेषणम् (temporal adverb)

• तपः: austerity, penance
• तपः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (object)

• तप्तम्: performed, practiced
• तप्तम्: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Verb
• Root: तप् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
• Form: क्त-प्रत्ययान्तं भूतकर्मणि/भूतकृत् (past passive participle); नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्; ‘तपः’ इत्यस्य विशेषणम्

• शत्रूणाम्: of (his) enemies
• शत्रूणाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: शत्रु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम्, षष्ठी-विभक्तिः (सम्बन्ध), बहुवचनम् (genitive plural)

• इच्छता: desiring, wishing
• इच्छता: Karana (Agent-instrumental/कर्तृ-तृतीया)
• Type: Adjective
• Root: इष्/इच्छ् (धातु) + शतृ (कृदन्त-प्रत्यय)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्तं वर्तमानकाले कर्तरि (present active participle); पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘तेन’ इत्यस्य विशेषणम्

• क्षयम्: destruction
• क्षयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्षय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम्, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (object)

• ततः: then, thereafter
• ततः: Adhikarana (Sequence/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (तद्-प्रातिपदिकात्)
• Form: अव्ययम्; अपादान/क्रमवाचक-क्रियाविशेषणम् (thereupon/then)

• पाशुपतम्: Pāśupata (of Paśupati)
• पाशुपतम्: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पाशुपत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘अस्त्रम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• नाम: named, called
• नाम: None (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; नामनिर्देशक-निपातः (particle meaning ‘named/called’)

• तस्य: his
• तस्य: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम् (genitive singular)

• अस्त्रम्: weapon
• अस्त्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (object)

• परमम्: supreme
• परमम्: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘अस्त्रम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• ददौ: gave
• ददौ: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (परोक्शभूत/Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

Speaker

Pulastya (contextual continuation)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Rāma-tīrtha

Type: tirtha

Visual Art Cues

Scene: Paraśurāma performs fierce austerities near a sacred waterbody—matted hair, ash-smeared body, axe set aside—while Mahādeva appears, radiant, extending a divine weapon (Pāśupata) as a luminous emblem.

Characters & Entities

• Bhārgava Rāma (implied)
• Pāśupata astra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Austerity (tapas) aligned with determination is portrayed as a means to obtain divine empowerment, under Śaiva grace.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The ongoing context is Rāma-tīrtha Māhātmya, though this verse focuses on the associated legend of Bhārgava Rāma.

What ritualistic prescription is mentioned?

Tapas (austerity) is mentioned as the practice preceding the reception of a divine boon/weapon.