Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 8

एवमुक्त्वा ततो वाणी विरराम महीपते । तत्रास्ति कुण्डमपरं पवित्रं जलपूरितम् । तत्र स्नातो नरः सद्यः कुलं तारयतेऽखिलम्

evamuktvā tato vāṇī virarāma mahīpate | tatrāsti kuṇḍamaparaṃ pavitraṃ jalapūritam | tatra snāto naraḥ sadyaḥ kulaṃ tārayate'khilam

یوں کہہ کر، اے مہاراج، وہ وانی خاموش ہو گئی۔ وہاں ایک اور پاک کنڈ ہے جو شفاف جل سے بھرا ہے۔ جو شخص وہاں اسنان کرے، وہ فوراً اپنے پورے کُل کو تار دیتا ہے۔

एवम्thus
एवम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक-क्रियाविशेषण (adverb of manner: “thus”)
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
Kriyā (अनुषङ्गिक-क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) + क्त्वा (क्त्वान्त-कृदन्त)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund); पूर्वकालिकक्रिया (having said)
ततःthen
ततः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अपादान/कालवाचक (then/from there)
वाणीspeech; the voice (of the speaker)
वाणी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवाणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st case), एकवचन (singular)
विररामceased; stopped
विरराम:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootरम् (धातु) + वि- (उपसर्ग)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect); प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
महीपतेO king
महीपते:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहीपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन (8th case/vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मही + पति)
तत्रthere
तत्र:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (locative adverb: “there”)
अस्तिthere is
अस्ति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (वर्तमान/Present); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
कुण्डम्a pond; a sacred pool
कुण्डम्:
Karma (कर्म) / Kriyā-viṣaya (predicate nominative)
TypeNoun
Rootकुण्ड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन
अपरम्another
अपरम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifier of कुण्डम्)
पवित्रम्holy; purifying
पवित्रम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपवित्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (of कुण्डम्)
जलपूरितम्filled with water
जलपूरितम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootजल (प्रातिपदिक) + पूरित (कृदन्त, √पॄ/पूर्)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past participle: “filled”); तृतीया/षष्ठी-तत्पुरुषभावः (जलैः/जलस्य पूरितम्)
तत्रthere
तत्र:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक
स्नातःhaving bathed
स्नातः:
Karta (कर्ता) (as qualifier of नरः)
TypeAdjective
Rootस्ना (धातु) + क्त (क्त-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past participle: “bathed”)
नरःa man
नरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
सद्यःimmediately
सद्यः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसद्यः (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक-क्रियाविशेषण (immediately)
कुलम्family; lineage
कुलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन
तारयतेsaves; delivers
तारयते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootतॄ (धातु) (तारयति-णिच्)
Formलट् (वर्तमान); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; णिच्-प्रयोग (causative: “causes to cross/save”)
अखिलम्entire; whole
अखिलम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअखिल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; विशेषण (of कुलम्)

Pulastya

Tirtha: Unnamed ‘aparaṃ kuṇḍam’ (another sacred pool)

Type: kund

Listener: King (mahīpati) within the frame-story

Scene: A clear, water-filled kuṇḍa beside the hermitage; pilgrims descend steps, bathe, and offer water-libations; the atmosphere is pristine and sanctified.

G
Gautamāśrama
K
Kuṇḍa (sacred pool)

FAQs

Tīrtha-snānā (ritual bathing in a holy place) is portrayed as purifying not only the individual but also benefiting ancestors and descendants.

A sacred kuṇḍa (pool) located at/near Gautamāśrama in the Arbuda Khaṇḍa narrative.

Snāna (bathing) in the holy kuṇḍa for immediate, far-reaching merit.