Home›Skanda Purana›Prabhasa Khanda›Arbudha Khanda›Adhyaya 45›Shloka 1
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

Devanagari script

पुलस्त्य उवाच । देवखातं ततो गच्छेत्सुपुण्यं तीर्थमुत्तमम् । यत्ख्यातिर्विबुधैः सर्वैः स्वयमेव व्यधीयत

Transliteration

pulastya uvāca | devakhātaṃ tato gacchetsupuṇyaṃ tīrthamuttamam | yatkhyātirvibudhaiḥ sarvaiḥ svayameva vyadhīyata

Translation

پُلستیہ نے کہا: پھر دیوکھات جانا چاہیے، جو نہایت اعلیٰ اور عظیم پُنّیہ بخش تیرتھ ہے؛ جس کی شہرت تمام دیوتاؤں میں خود بخود قائم ہو گئی تھی۔

Word by Word
पुलस्त्यःPulastya
पुलस्त्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुलस्त्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
देवखातम्Devakhāta (the god-dug place/tīrtha)
देवखातम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) + खात (खन् धातु, क्त कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (देवैः/देवानां खातम्) — तीर्थविशेषः
ततःthen
ततः:
Kriya-viśeṣaṇa
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (thereafter)
गच्छेत्should go
गच्छेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formविधिलिङ्, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
सुपुण्यम्very meritorious
सुपुण्यम्:
Karma-viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootसु (उपसर्ग/अव्यय) + पुण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (तीर्थम्)
तीर्थम्sacred ford/pilgrimage place
तीर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
उत्तमम्excellent
उत्तमम्:
Karma-viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (तीर्थम्)
यत्whose/which
यत्:
Sambandha (Relative)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)
ख्यातिःfame, renown
ख्यातिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootख्याति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
विबुधैःby the gods/wise beings
विबुधैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootविबुध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
सर्वैःby all
सर्वैः:
Karana-viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (विबुधैः)
स्वयम्by itself
स्वयम्:
Kriya-viśeṣaṇa
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (by oneself/itself)
एवindeed
एव:
Nipāta (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphatic particle)
व्यधीयतwas established/was arranged
व्यधीयत:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootधा (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive sense)
Speaker

Pulastya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Devakhāta

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: King (addressed in subsequent verses as ‘rājan’)

Visual Art Cues

Scene: Pulastya instructs the king to proceed to Devakhāta; the landscape shows a sacred cut/cleft or stepped waterbody, with subtle divine presence suggesting ‘deva-made’.

Characters & Entities
P
Pulastya
D
Devakhāta
V
Vibudha (gods)

FAQs

Some sacred sites are portrayed as inherently luminous—recognized even by the gods—so pilgrimage there is especially fruitful.

Devakhāta tīrtha.

The prescription is pilgrimage: “one should go” (gacchet) to Devakhāta.

←Previous Verse
Next Verse→