Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 43

Devanagari script

यः स्नानं कुरुते तत्र सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः । नाल्पमृत्युभयं तस्य कुले क्वापि प्रजायते

Transliteration

yaḥ snānaṃ kurute tatra samyakchraddhāsamanvitaḥ | nālpamṛtyubhayaṃ tasya kule kvāpi prajāyate

Translation

جو کوئی وہاں پوری شرَدھا کے ساتھ درست طریقے سے اسنان کرے، اس کے کُنبے میں کہیں بھی اَکال مَوت کا خوف پیدا نہیں ہوتا۔

Word by Word

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धसूचकः

• स्नानम्: bathing
• स्नानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• कुरुते: does/performs
• कुरुते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट् (present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण

• सम्यक्: properly
• सम्यक्: Prakara (Manner/प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: सम्यक् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (manner adverb)

• श्रद्धासमन्वितः: endowed with faith
• श्रद्धासमन्वितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: श्रद्धा (प्रातिपदिक) + सम् + अन्वि (धातु) + क्त (प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past participle) ‘समन्वित’ = युक्त; षष्ठी-तत्पुरुषः (श्रद्धया समन्वितः)

• न: not
• न: Negation (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध (negation particle)

• अल्पमृत्युभयम्: even slight fear of death
• अल्पमृत्युभयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अल्प (प्रातिपदिक) + मृत्यु (प्रातिपदिक) + भय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (मृत्योः भयम्) + विशेषण ‘अल्प’

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, एकवचन

• कुले: in (his) family
• कुले: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कुल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• क्वापि: anywhere/ever
• क्वापि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: क्व (अव्यय) + अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनिश्चित-स्थानवाचक (indefinite locative adverb)

• प्रजायते: is born/arises
• प्रजायते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + जन् (धातु)
• Form: लट् (present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

Speaker

Pulastya (contextual narrator to the king)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Mārkaṇḍeya-āśrama-tīrtha (Arbuda)

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: King

Visual Art Cues

Scene: A devotee bathes in a clear sacred pool/stream near the Arbuda āśrama, hands folded in prayer after immersion; behind, family members stand with hope; a subtle protective aura suggests the warding off of apamṛtyu.

Characters & Entities

• Tīrtha-snānā (sacred bath)
• Śraddhā (faith)
• Kula (lineage)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Tīrtha practices bear fruit when performed with śraddhā, bringing both spiritual and worldly protection.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The bathing-place/tīrtha at the sacred āśrama locale on Arbuda described in this narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna (ritual bathing) at the tīrtha, performed with sincere faith.