Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 37

बालक उवाच । अजरश्चामरश्चाहं कृतस्तात स्वयंभुवा । तस्मात्सत्यं मदर्थे ते व्येत्वसौ मानसो ज्वरः

bālaka uvāca | ajaraścāmaraścāhaṃ kṛtastāta svayaṃbhuvā | tasmātsatyaṃ madarthe te vyetvasau mānaso jvaraḥ

لڑکے نے کہا: “ابّا جان، سویمبھُو برہما نے مجھے بڑھاپے اور موت سے آزاد کر دیا ہے۔ اس لیے میرے سبب مطمئن رہیں—آپ کے دل کا یہ جَور، یہ غم، اب دور ہو جائے۔”

बालकःthe boy (Bālaka)
बालकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootबालक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
उवाचsaid/spoke
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
अजरःageless
अजरः:
Kartṛ-samānādhikaraṇa (Subject complement)
TypeAdjective
Rootअजर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (to अहम्)
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
अमरःimmortal
अमरः:
Kartṛ-samānādhikaraṇa (Subject complement)
TypeAdjective
Rootअमर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (to अहम्)
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, उत्तम-पुरुषार्थ, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
कृतःmade/created (having been made)
कृतः:
Kriya (Predicative participle)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) + कृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (Past Passive Participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगे कर्तृसम्बन्धी (predicate)
तातO dear father
तात:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootतात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
स्वयंभुवाby Svayambhū (Brahmā)
स्वयंभुवा:
Karana (Instrument/Agent in passive)
TypeNoun
Rootस्वयंभू (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu (Reason)
TypeIndeclinable
Rootतस्मात् (सर्वनाम-प्रातिपदिक तद्)
Formहेतु-अव्यय (causal adverb: 'therefore/from that')
सत्यम्truth / true (statement)
सत्यम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; वाक्ये कर्म/विधेय-रूपे
मदर्थेfor my sake / in my matter
मदर्थे:
Adhikarana (Locus/Reference)
TypeNoun
Rootमद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (मम अर्थः), पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
तेto you / for you
ते:
Sampradana (Recipient)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, चतुर्थी-विभक्ति (Dative), एकवचन
व्येतुmay it depart/go away
व्येतु:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootइ (धातु) उपसर्ग-वि
Formलोट्-लकार (Imperative/benedictive sense), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
असौthat (yonder)
असौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअसौ (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
मानसःmental
मानसः:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootमानस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (to ज्वरः)
ज्वरःfever/affliction
ज्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootज्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Bālaka (the boy)

Tirtha: Arbuda

Type: kshetra

Listener: King (outer frame); within story: father (listener) and boy (speaker)

Scene: The boy speaks with serene authority, declaring he has been made ageless and deathless by Svayambhū; the father’s grief is addressed as a ‘fever of the mind’ to be dispelled.

B
Brahmā (Svayaṃbhū)
M
Mṛkaṇḍu
I
immortality (amara)
F
freedom from aging (ajara)

FAQs

Divine grace can remove fear of mortality; the deeper aim is inner healing—grief is portrayed as a mental affliction to be released.

No specific tīrtha is named; the verse emphasizes Brahmā’s boon within the Arbuda Khanda narrative.

None; the focus is on reassurance and the fruit of divine favor (vara).