Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 6

Devanagari script

ततः प्रयागमापन्नः केदारं च ततः परम् । नैमिषं भद्रकर्णं च जंबूमार्गे त्रिपुष्करम्

Transliteration

tataḥ prayāgamāpannaḥ kedāraṃ ca tataḥ param | naimiṣaṃ bhadrakarṇaṃ ca jaṃbūmārge tripuṣkaram

Translation

اس کے بعد وہ پریاگ پہنچے، پھر اس کے آگے کیدار گئے۔ نیز نیمش، بھدرکرن اور جمبو مارگ کے راستے تری پشکر بھی آئے۔

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रमवाचक (then)

• प्रयागम्: Prayāga
• प्रयागम्: Karma (Goal/कर्म-गति)
• Type: Noun
• Root: प्रयाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• आपन्नः: having reached; having come to
• आपन्नः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-पद् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (past participle, क्त); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• केदारम्: Kedāra
• केदारम्: Karma (Goal/कर्म-गति)
• Type: Noun
• Root: केदार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (and)

• ततः: then
• ततः: Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रमवाचक (then)

• परम्: further; next
• परम्: Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (as adverbial accusative: further/next)

• नैमिषम्: Naimiṣa
• नैमिषम्: Karma (Goal/कर्म-गति)
• Type: Noun
• Root: नैमिष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• भद्रकर्णम्: Bhadrakarṇa (place)
• भद्रकर्णम्: Karma (Goal/कर्म-गति)
• Type: Noun
• Root: भद्र (प्रातिपदिक) + कर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (भद्रः कर्णः/भद्रकर्ण-नाम)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (and)

• जम्बूमार्गे: on the Jambū-path (route)
• जम्बूमार्गे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: जम्बू (प्रातिपदिक) + मार्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (जम्बोः मार्गः)

• त्रिपुष्करम्: Tripuṣkara (place)
• त्रिपुष्करम्: Karma (Goal/कर्म-गति)
• Type: Noun
• Root: त्रि (संख्या) + पुष्कर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समास (त्रीणि पुष्कराणि/त्रिपुष्कर-नाम)

Speaker

Sūta (deduced: Prabhāsakhaṇḍa narrative style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prayāga; Kedāra; Naimiṣa; Puṣkara (Tripuṣkara)

Type: sangam/peak/kshetra/kund

Skanda Dialogue

Listener: Royal interlocutor implied in the passage

Visual Art Cues

Scene: A fast-moving montage: Śiva’s journey marked by iconic emblems—Prayāga’s confluence, Kedāra’s snowy peak and liṅga, Naimiṣa’s forest hermitages, and Puṣkara’s lake—each appearing like successive visions along a sacred route (Jambū-mārga).

Characters & Entities

• Prayāga
• Kedāra
• Naimiṣa
• Bhadrakarṇa
• Jambū-mārga
• Tripuṣkara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage (tīrtha-yātrā) is portrayed as a dhārmic path where sacred places form a connected spiritual landscape.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A chain of renowned tīrthas—Prayāga, Kedāra, Naimiṣa, Bhadrakarṇa, and Tripuṣkara—are invoked as spiritually potent destinations.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite is stated here; the emphasis is on visiting/arriving at tīrthas as a meritorious act.