Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 3

Devanagari script

स कथं पूजितस्तेन शंभुर्मे कौतुकं महत् । वद सर्वं द्विजश्रेष्ठ कामेश्वरनिवेशनम्

Transliteration

sa kathaṃ pūjitastena śaṃbhurme kautukaṃ mahat | vada sarvaṃ dvijaśreṣṭha kāmeśvaraniveśanam

Translation

وہاں شَمبھو کی پوجا کس طرح کی گئی؟ یہ میرے لیے بڑی جستجو ہے۔ اے برہمنوں میں افضل، کامیشور کے مسکن کے بارے میں سب کچھ بتائیے۔

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)

• कथम्: how
• कथम्: Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: कथम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रश्नार्थक-क्रियाविशेषण (interrogative adverb)

• पूजितः: worshipped
• पूजितः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तेन: by him
• तेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन

• शम्भुः: Śambhu (Śiva)
• शम्भुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शम्भु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• मे: my
• मे: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन; एन्क्लिटिक रूप

• कौतुकम्: curiosity; wonder
• कौतुकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कौतुक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन

• महत्: great
• महत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifier)

• वद: tell
• वद: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वद् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

• सर्वम्: everything
• सर्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

• द्विजश्रेष्ठ: O best of the twice-born
• द्विजश्रेष्ठ: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक) + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), पुंलिङ्ग, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (द्विजानां श्रेष्ठः)

• कामेश्वरनिवेशनम्: the abode of Kāmeśvara
• कामेश्वरनिवेशनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कामेश्वर (प्रातिपदिक) + निवेशन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (कामेश्वरस्य निवेशनम्)

Speaker

Yayāti

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāmeśvara

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pulastya

Visual Art Cues

Scene: King Yayāti, hands folded, asks Pulastya in an āśrama setting; the background hints at a distant liṅga shrine, indicating the topic—Kāmeśvara’s abode and worship.

Characters & Entities

• Yayāti
• Śambhu (Śiva)
• Kāmeśvara
• Dvijaśreṣṭha (Pulastya)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Right worship (pūjā) and knowledge of a site’s sacred story deepen pilgrimage from travel into dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāmeśvara—its 'niveśana' (seat/abode) is explicitly requested.

What ritualistic prescription is mentioned?

The verse asks about pūjā (worship) procedure/context, preparing for the forthcoming description.