Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 11

Devanagari script

अथाऽसौ भगवाञ्छांतः प्रियादुःखसमन्वितः । क्रोधं चक्रे विशेषेण दृष्ट्वा तं पुरतः स्थितम्

Transliteration

athā'sau bhagavāñchāṃtaḥ priyāduḥkhasamanvitaḥ | krodhaṃ cakre viśeṣeṇa dṛṣṭvā taṃ purataḥ sthitam

Translation

تب وہ بھگوان اگرچہ شانت تھے، مگر محبوبہ کے غم سے بوجھل؛ اسے اپنے سامنے کھڑا دیکھ کر وہ خاص طور پر شدید غضب میں آ گئے۔

Word by Word

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Discourse marker)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अनन्तरार्थक अव्यय (then)

• असौ: that (one)
• असौ: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: असौ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; दूरवाचक सर्वनाम (demonstrative: that he)

• भगवान्: the Blessed Lord
• भगवान्: Karta (Subject apposition)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन

• शान्तः: calm
• शान्तः: Visheshana (Qualifier of bhagavān)
• Type: Adjective
• Root: शान्त (प्रातिपदिक; शान्त = √शम् (धातु) क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; क्तान्त कृदन्त

• प्रियादुःखसमन्वितः: accompanied by pleasure and pain
• प्रियादुःखसमन्वितः: Visheshana (Qualifier of bhagavān)
• Type: Adjective
• Root: प्रिय + दुःख + समन्वित (प्रातिपदिक; समन्वित = सम् + अनु + √इ (धातु) क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; द्वन्द्व (प्रिय + दुःख) ततः तृतीय-तत्पुरुष/बहुव्रीह्यर्थे समन्वितः = 'endowed with'

• क्रोधम्: anger
• क्रोधम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: क्रोध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन

• चक्रे: made / assumed
• चक्रे: Kriya (Verb)
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद

• विशेषेण: especially
• विशेषेण: Kriya-visheshana (Adverbial)
• Type: Noun
• Root: विशेष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd case), एकवचन; क्रियाविशेषणार्थे (instrumental used adverbially)

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala (Prior action)
• Type: Verb
• Root: √दृश् (धातु) + त्वा
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive): having seen

• तम्: him
• तम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: तद् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; सर्वनाम

• पुरतः: in front
• पुरतः: Adhikarana (Locative sense)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरतः (अव्यय)
• Form: देशवाचक अव्यय (in front)

• स्थितम्: standing
• स्थितम्: Visheshana (Qualifier of tam)
• Type: Adjective
• Root: √स्था (धातु) + क्त (स्थित)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; क्तान्त कृदन्त, 'standing'—तम् इति विशेषण

Speaker

Sūta (deduced: Prabhāsakhaṇḍa narrative style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Arbuda

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: King

Visual Art Cues

Scene: Śiva stands before Kāma on Arbuda, face composed yet eyes blazing with contained storm; the air thickens as serenity turns into focused wrath born of love’s wound.

Characters & Entities

• Bhagavān (Śiva)
• Kāma (implicit)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even the serene can manifest fierce corrective power when dharma is threatened by disruptive desire.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse is not site-focused; it intensifies the confrontation motif within the Arbuda setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.