Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 7

Devanagari script

नमः स्थूलाय सूक्ष्माय व्यापकाय महात्मने । निषंगिणे नमस्तुभ्यं त्रिनेत्राय नमोनमः

Transliteration

namaḥ sthūlāya sūkṣmāya vyāpakāya mahātmane | niṣaṃgiṇe namastubhyaṃ trinetrāya namonamaḥ

Translation

تو ہی کثیف بھی ہے اور لطیف بھی؛ ہمہ گیر مہاتما کو نمسکار۔ اے نِشَنگی! تجھے نمسکار؛ تین آنکھوں والے کو بار بار نمسکار۔

Word by Word

• नमः: salutation
• नमः: Kriya (Salutation act)
• Type: Noun
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; नमस्कारार्थक

• स्थूलाय: to the gross (manifest) one
• स्थूलाय: Sampradana (Recipient qualifier)
• Type: Adjective
• Root: स्थूल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th), एकवचन; विशेषणम् (देवाय)

• सूक्ष्माय: to the subtle one
• सूक्ष्माय: Sampradana (Recipient qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सूक्ष्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th), एकवचन; विशेषणम्

• व्यापकाय: to the all-pervading one
• व्यापकाय: Sampradana (Recipient qualifier)
• Type: Adjective
• Root: व्यापक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th), एकवचन; विशेषणम्

• महात्मने: to the great-souled one
• महात्मने: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: महा + आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th), एकवचन; कर्मधारय-समासः (महान् आत्मा यस्य)

• निषंगिणे: to the sword-bearer
• निषंगिणे: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: निषङ्गिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th), एकवचन; 'निषङ्ग' (खड्ग/शस्त्र) धारी इति

• नमः: salutation
• नमः: Kriya (Salutation act)
• Type: Noun
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; नमस्कारार्थक

• तुभ्यम्: to you
• तुभ्यम्: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी (4th), एकवचन; मध्यमपुरुष-सर्वनाम; सम्प्रदान

• त्रिनेत्राय: to the three-eyed one
• त्रिनेत्राय: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: त्रि + नेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th), एकवचन; द्विगु-समासः (त्रीणि नेत्राणि यस्य)

• नमः: salutation
• नमः: Kriya (Salutation act)
• Type: Noun
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; नमस्कारार्थक

• नमः: salutation (again)
• नमः: Kriya (Salutation act)
• Type: Noun
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; पुनरुक्ति-नमस्कार

Speaker

Vasiṣṭha (implied, as part of the preceding/following stotra within the Arbuda narrative)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (Somnātha)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Śiva shown simultaneously as cosmic (subtle aura filling space) and iconic (visible form), with three eyes blazing gently; a weapon-bearing aspect (nisaṅgin) suggests protective guardianship of the kṣetra.

Characters & Entities

• Śiva
• Trinetra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva is both immanent (gross) and transcendent (subtle), pervading everything; devotion recognizes His all-encompassing nature.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Arbuda-kṣetra (the Arbuda region, associated with the sacred mountain tradition later known as Mount Abu) within Prabhāsa Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite is prescribed here; it functions as a namaskāra-stotra suitable for japa and worship.