Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 203

Devanagari script

पठति श्रद्धयोपेतो यो वा भूमिपते नरः । सोऽपि यात्राफलं राजंल्लभते पुरुषोत्तमः

Transliteration

paṭhati śraddhayopeto yo vā bhūmipate naraḥ | so'pi yātrāphalaṃ rājaṃllabhate puruṣottamaḥ

Translation

اے مالکِ زمین! جو شخص اسے عقیدت کے ساتھ پڑھتا ہے، وہ بھی، اے راجہ، یاترا (تیرتھ یاترا) کا پھل پا لیتا ہے؛ وہ بہترین انسان ہے۔

Word by Word

• paṭhati: reads/recites
• paṭhati: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: paṭh (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम् (singular)

• śraddhayā: with faith
• śraddhayā: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: śraddhā (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः (f.), तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/3rd), एकवचनम् (sg.)

• upetaḥ: endowed (with)
• upetaḥ: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: upa-√i (धातु) + upeta (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्तः (क्त), पुंलिङ्गः (m.), प्रथमा-विभक्तिः (Nom./1st), एकवचनम् (sg.); विशेषणम्

• yaḥ: who
• yaḥ: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: yad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः (m.), प्रथमा-विभक्तिः (Nom./1st), एकवचनम् (sg.); सम्बन्धसूचकः (relative pronoun)

• vā: or
• vā: Sambandha/Particle (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: vā (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक-अव्ययम् (disjunctive particle: 'or')

• bhūmipate: O lord of the land (king)
• bhūmipate: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: bhūmi + pati (प्रातिपदिक)
• Form: सम्बोधन-विभक्तिः (Voc./8th), पुंलिङ्गः (m.), एकवचनम् (sg.); तत्पुरुषसमासः (भूमेः पतिः)

• naraḥ: man
• naraḥ: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: nara (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः (m.), प्रथमा-विभक्तिः (Nom./1st), एकवचनम् (sg.)

• saḥ: he
• saḥ: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः (m.), प्रथमा-विभक्तिः (Nom./1st), एकवचनम् (sg.)

• api: also
• api: Sambandha/Particle (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: api (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अपि-कारक-अव्ययम् (particle: 'also/even')

• yātrāphalam: the fruit of the pilgrimage
• yātrāphalam: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: yātrā + phala (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः (n.), द्वितीया-विभक्तिः (Acc./2nd), एकवचनम् (sg.); तत्पुरुषसमासः (यात्रायाः फलम्)

• rājan: O king
• rājan: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: rājan (प्रातिपदिक)
• Form: सम्बोधन-विभक्तिः (Voc./8th), पुंलिङ्गः (m.), एकवचनम् (sg.)

• labhate: obtains
• labhate: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: labh (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम् (sg.)

• puruṣottamaḥ: the best of men / supreme person
• puruṣottamaḥ: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: puruṣa + uttama (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः (m.), प्रथमा-विभक्तिः (Nom./1st), एकवचनम् (sg.); कर्मधारयसमासः (उत्तमः पुरुषः)

Speaker

Pulastya (deduced from immediate continuation in Adhyāya 37)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Arbuda-māhātmya (paṭhana-yātrā-phala)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: King (bhūmipati, rājā)

Visual Art Cues

Scene: A devotee reads the Arbuda-māhātmya from a manuscript; behind him appears a faint visionary image of Arbuda, implying pilgrimage-fruit attained through reading.

Characters & Entities

• Yātrā-phala
• Śraddhā
• Pāṭha (reading/recitation)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotional reading/recitation with faith can transmit the same merit as physically undertaking pilgrimage.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Arbuda-kṣetra is praised indirectly through its māhātmya: reading it grants Arbuda-yātrā’s fruit.

What ritualistic prescription is mentioned?

Pāṭha/paṛāyaṇa—faithful reading or recitation of the sacred account.