Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 126

Devanagari script

महिषं रोषसंयुक्तं यो वारयति संगरे । तेन हत्वा गणगणान्कृतं रुधिरकर्दमम्

Transliteration

mahiṣaṃ roṣasaṃyuktaṃ yo vārayati saṃgare | tena hatvā gaṇagaṇānkṛtaṃ rudhirakardamam

Translation

جنگ میں غضب سے بھرے ہوئے مہیشاسُر کو کون روک سکتا ہے؟ اسی نے جتھوں کے جتھے قتل کر کے زمین کو خون کے کیچڑ میں بدل دیا۔

Word by Word

• महिषम्: buffalo (Mahisha)
• महिषम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: महिष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• रोषसंयुक्तम्: joined with anger, enraged
• रोषसंयुक्तम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रोष (प्रातिपदिक) + संयुक्त (कृदन्त; √युज् (धातु) + क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (महिषम्)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धसूचक-सर्वनाम

• वारयति: restrains, stops
• वारयति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वृ (धातु) (वारयति—णिजन्त)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद; णिजन्त (causative)

• संगरे: in battle
• संगरे: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: संगर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• तेन: by him/thereby
• तेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन

• हत्वा: having slain
• हत्वा: Purvakala-kriya (Prior action)
• Type: Verb
• Root: √हन् (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
• Form: अव्यय-भाव (क्त्वान्त), पूर्वकालिक-क्रिया (absolutive)

• गणगणान्: hosts and groups (of attendants)
• गणगणान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गण (प्रातिपदिक) + गण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; समाहार/इतरेतर-द्वन्द्व (गणाश्च गणाश्च)

• कृतम्: made, rendered
• कृतम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: √कृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (रुधिरकर्दमम्)

• रुधिरकर्दमम्: a mire of blood, blood-mud
• रुधिरकर्दमम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रुधिर (प्रातिपदिक) + कर्दम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (रुधिरेण कर्दमः)

Speaker

Narrator (Purāṇic narrator within Skanda Purāṇa context; specific speaker not explicit in the snippet)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Arbuda (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A raging buffalo-demon charges through ranks; fallen bodies and churned earth become a dark red mire; chaos of broken weapons and fleeing troops.

Characters & Entities

• Mahīṣa (buffalo-demon)
• Gaṇas (hosts/troops)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Unchecked rage (roṣa) becomes catastrophic; the Purāṇas depict such fury as a mark of adharma that invites divine correction.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The narrative belongs to the Arbuda region within the Skanda Purāṇa’s sacred geography, but no named tīrtha appears in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a martial description establishing the threat.