Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 38

Devanagari script

यस्मात्त्वया मृषा प्रोक्तं मम पर्यंतदर्शनम् । तस्मात्त्वं सर्ववर्णानां पूजार्हो न भविष्यसि

Transliteration

yasmāttvayā mṛṣā proktaṃ mama paryaṃtadarśanam | tasmāttvaṃ sarvavarṇānāṃ pūjārho na bhaviṣyasi

Translation

چونکہ تو نے جھوٹ بول کر کہا کہ تو نے میری حد کا دیدار کر لیا ہے، اس لیے اب تو تمام ورنوں کے لیے قابلِ پرستش نہ رہے گا۔

Word by Word

• यस्मात्: because/from which (reason)
• यस्मात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन

• त्वया: by you
• त्वया: Kartr-karana (Agent in passive/कर्ता-करण)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन

• मृषा: falsely
• मृषा: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: मृषा (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb)

• प्रोक्तम्: was spoken
• प्रोक्तम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + वच् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (Past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि (passive)

• मम: my
• मम: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन

• पर्यन्तदर्शनम्: (my) limited/terminal vision (i.e., seeing only up to a limit)
• पर्यन्तदर्शनम्: Karta (Subject of passive predicate/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पर्यन्त + दर्शन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (पर्यन्तं यावत् दर्शनम्)

• तस्मात्: therefore/from that
• तस्मात्: Hetu/Apadana (Therefore/from that/हेतु/अपादान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• सर्ववर्णानाम्: of all social classes/varṇas
• सर्ववर्णानाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सर्व + वर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारय (सर्वे वर्णाः)

• पूजार्हः: worthy of worship
• पूजार्हः: Predicate adjective (विधेय-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पूजा + अर्ह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (पूजायाम् अर्हः)

• न: not
• न: Negation (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात (negation particle)

• भविष्यसि: you will be
• भविष्यसि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple future), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन, परस्मैपद

Speaker

Śiva

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (frame); liṅgodbhava-śikṣā motif

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: The cursed party (implied) and the audience within the narrative

Visual Art Cues

Scene: Maheśvara pronounces a curse for false boasting of having seen the Lord’s ‘limit’; the atmosphere is solemn, judicial, and cosmic.

Characters & Entities

• Śiva
• Brahmā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Spiritual authority collapses when founded on falsehood; truth is the basis of worship-worthiness.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse is etiological (explaining worship patterns) rather than praising a particular tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual is prescribed; a dharmic consequence (loss of pūjā-eligibility) is declared.