Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 11

Devanagari script

एवं विवदमानौ तौ मिथो राजन्महाद्युती । स्पर्धया रोषताम्राक्षौ युयुधाते परस्परम्

Transliteration

evaṃ vivadamānau tau mitho rājanmahādyutī | spardhayā roṣatāmrākṣau yuyudhāte parasparam

Translation

یوں، اے بادشاہ، وہ دونوں نہایت درخشاں ہستیاں آپس میں جھگڑتی رہیں۔ رقابت کے سبب غضب سے آنکھیں سرخ ہو گئیں اور وہ ایک دوسرے سے لڑ پڑیں۔

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय (क्रियाविशेषण) = indeclinable adverb

• विवदमानौ: disputing, arguing
• विवदमानौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वि-√वद् (धातु) + विवदमान (कृदन्त, शतृ/वर्तमानकृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन; वर्तमानकृदन्त (शतृ) = present active participle; विशेषण

• तौ: those two
• तौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन; सर्वनाम

• मिथः: mutually
• मिथः: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: मिथः (अव्यय)
• Form: अव्यय (परस्परार्थक क्रियाविशेषण) = reciprocal adverb

• राजन्: O king
• राजन्: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; संबोधन

• महाद्युती: of great radiance (the two)
• महाद्युती: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: महा (उपसर्ग/पूर्वपद) + द्युति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन; कर्मधारय-समास (महान् द्युतिः यस्य) / ‘of great splendor’ as epithet

• स्पर्धया: through rivalry
• स्पर्धया: Hetu/Kāraṇa (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: स्पर्धा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; करण/हेतु-भाव

• रोषताम्राक्षौ: with eyes reddened by anger (the two)
• रोषताम्राक्षौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: रोष (प्रातिपदिक) + ताम्र (प्रातिपदिक) + अक्षि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन; षष्ठी-तत्पुरुष/बहुपद-समास: ‘रोषेण ताम्रे अक्षिणी यस्य’ = anger-reddened-eyed; विशेषण

• युयुधाते: they fought
• युयुधाते: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √युध् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमानकाल), प्रथमपुरुष, द्विवचन; आत्मनेपद

• परस्परम्: against each other
• परस्परम्: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: परस्पर (अव्यय/प्रातिपदिक-निपात)
• Form: अव्यय (परस्परार्थक) = reciprocal indeclinable

Speaker

Pulastya (continuing narration; vocative 'rājan' indicates a king as listener)

Skanda Dialogue

Listener: King

Visual Art Cues

Scene: Two radiant divine figures clash, eyes reddened, bodies angled in combat; sparks and aura-flames around them; a kingly listener implied by narration.

Characters & Entities

• Pulastya
• Brahmā
• Govinda
• King (listener, unnamed)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Rivalry (spardhā) and anger (roṣa) turn even greatness into strife; dharma requires humility and restraint.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific holy geography is cited in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None is stated in this verse.