Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 21

Devanagari script

अर्बुद उवाच । अहं तत्रागमिष्यामि स्नेहात्ते पर्वतात्मज । तत्रैव च वसिष्यामि त्वया सार्द्धमसंशयम्

Transliteration

arbuda uvāca | ahaṃ tatrāgamiṣyāmi snehātte parvatātmaja | tatraiva ca vasiṣyāmi tvayā sārddhamasaṃśayam

Translation

اربُد نے کہا: اے پہاڑ سے جنم لینے والے! تمہاری محبت کے سبب میں وہاں آؤں گا۔ اور بے شک وہیں تمہارے ساتھ رہوں گا۔

Word by Word

• अर्बुदः: Arbuda
• अर्बुदः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अर्बुद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तम-पुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय, स्थानवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)

• आगमिष्यामि: I will come
• आगमिष्यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ√गम् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन

• स्नेहात्: out of affection
• स्नेहात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: स्नेह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन; हेतौ (cause)

• ते: to you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यम-पुरुष-सर्वनाम, चतुर्थी-विभक्ति (Dative/4th), एकवचन

• पर्वतात्मज: O son of the mountain
• पर्वतात्मज: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: पर्वत + आत्मज (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (पर्वतस्य आत्मजः)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय, स्थानवाचक क्रियाविशेषण

• एव: indeed/only
• एव: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय, निश्चय/अवधारणार्थक (emphatic particle)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चयार्थक (conjunction)

• वसिष्यामि: I will dwell
• वसिष्यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वस् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), उत्तम-पुरुष, एकवचन

• त्वया: with you
• त्वया: Sahakaraka (Association/सह)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यम-पुरुष-सर्वनाम, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन

• सार्द्धम्: together with
• सार्द्धम्: Sahakaraka (Association/सह)
• Type: Indeclinable
• Root: सार्द्धम् (अव्यय)
• Form: अव्यय, सहार्थक (postposition/adverb meaning 'together with')

• असंशयम्: without doubt
• असंशयम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: असंशय (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाववत् क्रियाविशेषणरूपेण (adverbial accusative), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन (used adverbially)

Speaker

Arbuda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Arbuda-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Arbuda nāga speaks with warmth, agreeing to accompany the ‘mountain-born’ and to dwell there together; the scene conveys pact, protection, and calm assurance at a mountain sanctuary.

Characters & Entities

• Arbuda
• Nandivardhana

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Affection aligned with dharma supports sacred projects; companionship becomes a vehicle for sanctifying place and purpose.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Arbuda mountain-region is affirmed as a permanent dwelling place connected to this sacred undertaking.

What ritualistic prescription is mentioned?

No; it is a vow-like assurance of participation and residence.