Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 12

तत्रास्ति विवरो रौद्रस्तं प्रपूरय सत्वरम् । अर्बुदं नागमादाय मित्रं प्राणभृतां वरम्

tatrāsti vivaro raudrastaṃ prapūraya satvaram | arbudaṃ nāgamādāya mitraṃ prāṇabhṛtāṃ varam

“وہاں ایک ہولناک شگاف ہے—اسے فوراً بھر دے۔ اور اربُد ناگ کو ساتھ لے جا، جو جانداروں کا دوست اور مخلوقات میں برتر ہے۔”

तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
अस्तिthere is
अस्ति:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन
विवरःa hole, cavity
विवरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
रौद्रःterrible, fierce
रौद्रः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootरौद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (qualifying विवरः)
तम्it (that hole)
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
प्रपूरयfill up
प्रपूरय:
Kriya (Command/क्रिया)
TypeVerb
Rootपूर् (धातु) + प्र (उपसर्ग)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन; उपसर्गयुक्त धातु
सत्वरम्quickly
सत्वरम्:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसत्वर (प्रातिपदिक/अव्ययीभाववत्)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
अर्बुदम्Arbuda (name)
अर्बुदम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअर्बुद (प्रातिपदिक; नाम)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
नागम्serpent
नागम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
आदायhaving taken
आदाय:
Kriya (Non-finite verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + दा (धातु)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त कृदन्त (Gerund/Absolutive); अर्थ—गृहीत्वा (having taken)
मित्रम्friend
मित्रम्:
Karma (Appositional object/कर्म)
TypeNoun
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अर्बुदं/नागम् इत्यस्य विशेष्यभावे
प्राणभृताम्of living beings
प्राणभृताम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootप्राण + भृत् (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष समास (प्राणान् बिभ्रति इति); पुं/नपुं? (समूहवाचक), षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन (Plural)
वरम्excellent, best
वरम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (मित्रम्)

Himavān (in Sūta’s narration)

Tirtha: Arbuda (contextual nāga-linked sacred geography)

Type: cave

Listener: Śaunaka and sages (frame)

Scene: Nandivardhana is instructed to rush to a terrifying chasm near the hermitage and fill it, taking Arbuda the nāga—noble, friendly, and foremost among living beings—as companion and helper.

H
Himavān
N
Nandivardhana
A
Arbuda

FAQs

Sacred landscapes are maintained through responsible action; dharma includes protecting the world by remedying dangers.

The Arbuda region is foregrounded via Arbuda Nāga and the described terrain feature (vivara).

None; the instruction is practical—fill the chasm and enlist Arbuda.