Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 96

कपिलोवाच । कृतकृत्याऽस्मि राजेन्द यत्त्वं मुक्तोऽसि किल्बिषात् । पिपासा बाधतेत्यर्थं सांप्रतं जलमानयम्

kapilovāca | kṛtakṛtyā'smi rājenda yattvaṃ mukto'si kilbiṣāt | pipāsā bādhatetyarthaṃ sāṃprataṃ jalamānayam

کپیلا نے کہا: اے راجاؤں کے سردار! میں کِرت کِرتیہ ہوں، کیونکہ تم گناہ اور عیب سے آزاد ہو گئے ہو۔ اب بس پیاس ستا رہی ہے—اس لیے فوراً پانی لے آؤ۔

कपिलाKapilā (the cow)
कपिला:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकपिला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
कृतकृत्याone whose task is accomplished
कृतकृत्या:
Karta-samānādhikaraṇa (Subject complement)
TypeAdjective
Rootकृत (कृ-धातु, क्त-कृदन्त) + कृत्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारय-समास (कृतं कृत्यं यस्याः सा)
अस्मिI am
अस्मि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन
राजेन्द्रO king of kings
राजेन्द्र:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (राज्ञाम् इन्द्रः)
यत्since/that
यत्:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसम्बन्धबोधक-अव्यय (relative particle introducing clause)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
मुक्तःfreed
मुक्तः:
Karta-samānādhikaraṇa (Subject complement)
TypeAdjective
Rootमुक्त (कृदन्त; मुच्-धातु, क्त-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त
असिyou are
असि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (Present), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन
किल्बिषात्from sin/impurity
किल्बिषात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootकिल्बिष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन
पिपासाthirst
पिपासा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपिपासा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
बाधतेafflicts
बाधते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootबाध् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद
इतिthus
इति:
Vacana-sūcaka (Marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/वाक्यसमाप्ति-सूचक-अव्यय (quotative particle)
अर्थम्for the purpose
अर्थम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootअर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; प्रयोजनार्थे (in sense of purpose)
साम्प्रतम्now/at present
साम्प्रतम्:
Kāla-adhikaraṇa (Time/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसाम्प्रत (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
जलम्water
जलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootजल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
आनयम्bring
आनयम्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनी (धातु) + आ- (उपसर्ग)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

Kapilā

Type: kund

Scene: Kapilā, serene and truthful, declares her task complete because the king is freed from sin; she asks only for water to relieve thirst, urging immediacy.

K
Kapilā
R
Rājā (King)

FAQs

True virtue seeks no grand reward; dharma is fulfilled in relieving others’ suffering, and one asks only what is necessary.

No tīrtha is named; the verse emphasizes personal conduct—restraint and simplicity.

None; the only action requested is bringing water to relieve thirst.