Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

Devanagari script

पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ शुक्लतीर्थमनुत्तमम् । यत्ख्यातिमगमत्पूर्वं सकाशाद्दाशवर्गतः

Transliteration

pulastya uvāca | tato gacchennṛpaśreṣṭha śuklatīrthamanuttamam | yatkhyātimagamatpūrvaṃ sakāśāddāśavargataḥ

Translation

پُلستیہ نے کہا: پھر، اے بہترین بادشاہ! بے مثال شُکل تیرتھ کی طرف جانا چاہیے، جس کی شہرت پہلے زمانے میں ماہی گیر طبقے کے ایک شخص کے سبب پھیلی تھی۔

Word by Word

• पुलस्त्यः: Pulastya
• पुलस्त्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुलस्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद

• ततः: then; thereafter
• ततः: Adhikarana (Context/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय, अव्यय-प्रकारः: अव्यय-क्रियाविशेषण (adverb)

• गच्छेत्: should go
• गच्छेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद

• नृपश्रेष्ठ: O best of kings
• नृपश्रेष्ठ: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नृप + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन (Singular)

• शुक्लतीर्थम्: the Śukla-tīrtha (holy ford)
• शुक्लतीर्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शुक्ल + तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• अनुत्तमम्: unsurpassed; excellent
• अनुत्तमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अनुत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); विशेषणम् (qualifier) शुक्लतीर्थम्-सम्बद्धम्

• यत्: which
• यत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); सम्बन्धसूचक (relative pronoun)

• ख्यातिम्: fame; renown
• ख्यातिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ख्याति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• अगमत्: attained; obtained
• अगमत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लुङ्-लकार (Aorist), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद

• पूर्वम्: formerly; earlier
• पूर्वम्: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: पूर्वम् (अव्यय/प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय, कालवाचक-क्रियाविशेषण (temporal adverb)

• सकाशात्: from the presence of; from near
• सकाशात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: सकाश (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन (Singular)

• दाशवर्गतः: from the group of fishermen (dāśa)
• दाशवर्गतः: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: दाश + वर्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन (Singular)

Speaker

Pulastya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Śukla Tīrtha

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Nṛpaśreṣṭha (the king)

Visual Art Cues

Scene: Pulastya, staff in hand, gestures toward a path leading to a bright (śukla) waterbody; the king and retinue prepare to depart; a hint of fisherfolk settlement near the water suggests the forthcoming legend.

Characters & Entities

• Pulastya
• Śukla Tīrtha
• Nṛpaśreṣṭha (King)
• Dāśa-varga (fisher-folk)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Tīrthas elevate all—devotion, not birth, can become the cause of a place’s enduring sacred fame.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Śukla Tīrtha, introduced as an anuttama (unsurpassed) pilgrimage spot in the Arbuda region.

What ritualistic prescription is mentioned?

A direct pilgrimage injunction: “one should go” (gacchet) to Śukla Tīrtha.