Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 64

Devanagari script

यस्तां पश्यति चैत्रस्य चतुर्द्दश्यां सिते नृप । स याति परमं स्थानं जरामरणवर्ज्जितम्

Transliteration

yastāṃ paśyati caitrasya caturddaśyāṃ site nṛpa | sa yāti paramaṃ sthānaṃ jarāmaraṇavarjjitam

Translation

اے راجا! جو کوئی چیتَر کے مہینے کی شُکل چتُردشی کو اُس دیوی کے درشن کرے، وہ بڑھاپے اور موت سے پاک اعلیٰ مقام کو پہنچتا ہے۔

Word by Word

• यः: who (whoever)
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• ताम्: her
• ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• पश्यति: sees
• पश्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• चैत्रस्य: of Caitra (month)
• चैत्रस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: चैत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; मासवाचक (month-name)

• चतुर्दश्याम्: on the fourteenth (tithi)
• चतुर्दश्याम्: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चतुर्दशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; तिथिवाचक

• सिते: in the bright (fortnight)
• सिते: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: सित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; पक्षवाचक-विशेषण (“in the bright [fortnight]”)

• नृप: O king
• नृप: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• याति: goes
• याति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• परमम्: supreme
• परमम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; विशेषण (qualifies स्थानम्)

• स्थानम्: abode
• स्थानम्: Karma (Goal/Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• जरा-मरण-वर्जितम्: free from old age and death
• जरा-मरण-वर्जितम्: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जरा (प्रातिपदिक) + मरण (प्रातिपदिक) + वर्जित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (द्वन्द्वपूर्वक-तत्पुरुष: “devoid of old age and death”); वर्जित = क्त-प्रत्ययान्त (PPP)

Speaker

Pulastya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Arbuda Devī-darśana (Caitra-śukla-caturdaśī)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: King Yayāti

Visual Art Cues

Scene: On Caitra bright Caturdaśī, devotees and devas behold the Goddess in radiant form; the moonlit auspicious night underscores freedom from decay and death.

Characters & Entities

• Devī
• Caitra
• Śukla Caturdaśī
• Nṛpa (King)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred-time darśana at a holy place can become a direct cause for liberation-like attainment beyond mortality.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Devī’s sacred station in Arbuda Khaṇḍa where her darśana is promised to grant the supreme state.

What ritualistic prescription is mentioned?

Darśana (beholding) of the Goddess on Caitra-śukla Caturdaśī.