Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 53

पुलस्त्य उवाच । श्रुत्वा तद्वचनं तेषां ज्ञात्वा तं मृत्युवर्जितम् । पर्वतस्य महाशृंगं दत्त्वा तस्योपरि स्वयम्

pulastya uvāca | śrutvā tadvacanaṃ teṣāṃ jñātvā taṃ mṛtyuvarjitam | parvatasya mahāśṛṃgaṃ dattvā tasyopari svayam

پُلستیہ نے کہا: اُن کی بات سن کر اور یہ جان کر کہ وہ موت سے ماورا ہے، اُس نے پہاڑ کی ایک عظیم چوٹی عطا کی اور خود اس کے اوپر آسن نشین ہو گئی۔

पुलस्त्यःPulastya
पुलस्त्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुलस्त्य (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन, परस्मैपद
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Root√श्रु (धातु)
Formकृदन्त—क्त्वा (absolutive/gerund), ‘having heard’
तत्that
तत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (वचनम्)
वचनम्statement
वचनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
तेषाम्of them
तेषाम्:
Shashthi-Sambandha (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी (6th), बहुवचन
ज्ञात्वाhaving understood
ज्ञात्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Root√ज्ञा (धातु)
Formकृदन्त—क्त्वा (absolutive), ‘having known/understood’
तम्him
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
मृत्युवर्जितम्free from death/immune to death
मृत्युवर्जितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमृत्यु-वर्‍जित (प्रातिपदिक; वर्‍जित = √वृज्/√वर्ज् क्त)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (तम्); समासः—तत्पुरुष (मृत्युः वर्जितः यस्मात्)
पर्वतस्यof the mountain
पर्वतस्य:
Shashthi-Sambandha (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
महाशृङ्गम्a great peak
महाशृङ्गम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमहा-शृङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; समासः—कर्मधारय (महत् शृङ्गम्)
दत्त्वाhaving given/placed
दत्त्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Root√दा (धातु)
Formकृदन्त—क्त्वा (absolutive), ‘having given/placing’
तस्यof him
तस्य:
Shashthi-Sambandha (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
उपरिupon/on
उपरि:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootउपरि (अव्यय)
Formअव्यय—उपसर्गसदृश/अधिकरणवाचक (adverb/preposition)
स्वयम्herself
स्वयम्:
Kartṛ-prayoga (Emphatic subject/कर्ता-बल)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्यय—आत्मवाचक (reflexive adverb)

Pulastya

Tirtha: Varaparvata (Arbuda)

Type: peak

Listener: King (narādhipa; in this khanda’s frame)

Scene: Pulastya narrates: the Goddess, acknowledged as deathless, is granted a lofty mountain-peak; she ascends and takes her seat upon the summit, transforming it into a radiant sacred throne above the forests and clouds.

P
Pulastya
D
Devī
I
Indra and the gods (implied)
U
Undying Dānava (mṛtyuvarjita)

FAQs

When ordinary means fail (an ‘undying’ foe), divine strategy establishes a sacred seat that becomes a lasting refuge for the world.

A mountain peak associated with Varaparvata/Arbuda is introduced as the Goddess’s seat.

No direct ritual instruction is stated.