Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

पुरा पिण्डोदकोनाम ब्राह्मणोऽभून्महामते । मन्दप्रज्ञोऽल्पमेधावी सोपाध्यायेन पाठितः

purā piṇḍodakonāma brāhmaṇo'bhūnmahāmate | mandaprajño'lpamedhāvī sopādhyāyena pāṭhitaḥ

قدیم زمانے میں، اے دانا! پِنڈودک نام کا ایک برہمن تھا۔ وہ کم فہم اور کم ذہین تھا، اور اس کے اُپادھیائے (استاد) نے اسے پاٹھ پڑھایا۔

पुराformerly; once
पुरा:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time)
पिण्डोदकPiṇḍodaka (name)
पिण्डोदक:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपिण्डोदक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नाम (proper name)
नामby name
नाम:
Sambandha (Apposition/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय; नामनिर्देशक (indeclinable indicating ‘by name’)
ब्राह्मणःa Brahmin
ब्राह्मणः:
Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (पिण्डोदकः) इति विशेष्य
अभूत्was; became
अभूत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलुङ्-लकार (Aorist), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
महामतेO great-minded one
महामते:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहामति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (महान् मतिः यस्य)
मन्दप्रज्ञःdull-witted
मन्दप्रज्ञः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमन्द + प्रज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (पिण्डोदकः); कर्मधारय (मन्दा प्रज्ञा यस्य)
अल्पमेधावीof little intelligence
अल्पमेधावी:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअल्प + मेधाविन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण; कर्मधारय (अल्पा मेधा यस्य)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
उपाध्यायेनby a teacher
उपाध्यायेन:
Karana (Agent/Instrument/करण)
TypeNoun
Rootउपाध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
पाठितःwas taught
पाठितः:
Kriya (Predicate/क्रिया-विशेष)
TypeVerb
Rootपठ् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (सः) इति कर्तृसंबन्धे

Pulastya

Tirtha: Piṇḍodaka

Type: kund

Listener: A king (nṛpaśreṣṭha)

Scene: A humble brāhmaṇa youth named Piṇḍodaka sits before his ācārya; the teacher instructs patiently with palm-leaf text; the student’s earnestness contrasts with his described dullness, foreshadowing later tapas.

P
Piṇḍodaka (brāhmaṇa)
U
Upādhyāya (teacher)

FAQs

Spiritual greatness is not restricted to brilliance; purāṇic narratives often show transformation through guidance, humility, and later tapas.

The verse introduces the person (Piṇḍodaka) whose tapas gives rise to Piṇḍodaka Tīrtha.

None explicitly; it sets up the origin story that will explain the tīrtha’s sanctity.