Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 7

Devanagari script

अथ व्रीडासमायुक्तश्चंद्रस्तं प्रत्यभाषत । तव वाक्यं करिष्यामि दक्ष गच्छ नमोस्तु ते

Transliteration

atha vrīḍāsamāyuktaścaṃdrastaṃ pratyabhāṣata | tava vākyaṃ kariṣyāmi dakṣa gaccha namostu te

Translation

پھر شرمندگی سے بھرے ہوئے چندر نے اسے جواب دیا: “اے دکش! میں تمہارا حکم پورا کروں گا۔ اب تم جاؤ—تمہیں نمسکار ہے۔”

Word by Word

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Discourse marker)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय, अनुक्रम/आरम्भसूचक (particle: then/now)

• व्रीडासमायुक्तः: joined with shame; ashamed
• व्रीडासमायुक्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: व्रीडा (प्रातिपदिक) + सम्-√युज् (धातु) → समायुक्त (क्त-प्रत्यय)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तृतीया-तत्पुरुषः (व्रीडया समायुक्तः)

• चन्द्रः: the Moon
• चन्द्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, द्वितीया, एकवचन, पुंलिङ्ग

• प्रति: towards
• प्रति: Kriya-visheshana (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति (अव्यय/उपसर्ग)
• Form: अव्यय, उपसर्गार्थे/क्रियाविशेषण (towards)

• अभाषत: spoke
• अभाषत: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भाष् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• तव: your
• तव: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठीसम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, षष्ठी, एकवचन

• वाक्यम्: word/command
• वाक्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• करिष्यामि: I will do
• करिष्यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद

• दक्ष: O Dakṣa
• दक्ष: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: दक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: सम्बोधन, एकवचन, पुंलिङ्ग

• गच्छ: go
• गच्छ: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• नमः: salutation
• नमः: Sambandha (Discourse marker)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक/अव्ययवत्)
• Form: अव्यय, नमस्कारार्थक-निपात (salutation particle)

• अस्तु: let it be
• अस्तु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative/benedictive sense), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• ते: to you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, चतुर्थी (Dative), एकवचन (enclitic)

Speaker

Candra

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Candra, visibly ashamed, bows and promises Dakṣa to obey; the moment is intimate and morally charged, with lowered gaze and folded hands.

Characters & Entities

• Candra
• Dakṣa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Acknowledging fault and accepting righteous guidance are signs of dharmic maturity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None; the verse is dialogue within a moral-cosmic narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.