Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

Devanagari script

पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ तीर्थं पापप्रणाशनम् । वाराहस्य हरेरिष्टं सदा वाससुखप्रदम्

Transliteration

pulastya uvāca | tato gacchennṛpaśreṣṭha tīrthaṃ pāpapraṇāśanam | vārāhasya hareriṣṭaṃ sadā vāsasukhapradam

Translation

پُلستیہ نے کہا: اے بہترین بادشاہ! پھر اُس تیرتھ کی طرف جاؤ جو گناہوں کا نाश کرتا ہے—ہری کے ورَاہ روپ کو محبوب ہے اور ہمیشہ وہاں قیام کا سکون عطا کرتا ہے۔

Word by Word

• पुलस्त्यः: Pulastya
• पुलस्त्यः: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुलस्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्

• ततः: then/thereafter
• ततः: Kala-adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb: thereafter/from there)

• गच्छेत्: should go
• गच्छेत्: Kriya (Injunction/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्

• नृपश्रेष्ठ: O best of kings
• नृपश्रेष्ठ: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नृप + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (नृपाणां श्रेष्ठः)

• तीर्थम्: to a sacred ford/pilgrimage place
• तीर्थम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• पापप्रणाशनम्: destroyer of sins
• पापप्रणाशनम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पाप + प्रणाशन (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (पापस्य प्रणाशनम्)

• वाराहस्य: of (the) Boar-incarnation
• वाराहस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: वाराह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्

• हरेः: of Hari (Viṣṇu)
• हरेः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्

• इष्टम्: dear/pleasing
• इष्टम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: इष् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्तः, नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (तीर्थम् इति विशेषणम्)

• सदा: always
• सदा: Kala-adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time)

• वाससुखप्रदम्: giver of comfort of dwelling
• वाससुखप्रदम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वास + सुख + प्रद (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; चतुर्थी/षष्ठी-तत्पुरुष-भावः (वासस्य सुखं प्रददाति)

Speaker

Pulastya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vārāha-tīrtha (designation implied)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Nṛpaśreṣṭha (best of kings)

Visual Art Cues

Scene: Sage Pulastya instructs a king about a sin-destroying Varāha-beloved tīrtha; the scene balances royal attention, ascetic authority, and the implied sacred landscape.

Characters & Entities

• Pulastya
• Hari (Viṣṇu)
• Varāha
• Tīrtha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic dharma presents pilgrimage as a practical path: go to the Lord’s favored tīrtha to cleanse sin and gain auspicious well-being.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A Varāha-associated tīrtha, beloved of Hari in his boar-incarnation, within the Arbuda-khaṇḍa itinerary.

What ritualistic prescription is mentioned?

A direct injunction to visit (gacchet) the sin-destroying tīrtha.