Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 5

Devanagari script

इत्येवं स्पर्धमानास्ते हेलयाऽर्बुदमागताः । ततः सर्वे यतात्मानः सम्यग्व्रतपरायणाः

Transliteration

ityevaṃ spardhamānāste helayā'rbudamāgatāḥ | tataḥ sarve yatātmānaḥ samyagvrataparāyaṇāḥ

Translation

یوں وہ رقابت کرتے ہوئے بے پروائی میں اربُد آئے؛ پھر وہ سب ضبطِ نفس والے بن گئے اور درست طور پر ورتوں کی پابندی میں لگ گئے۔

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; वाक्यसमाप्ति/उद्धरणसूचक (quotative particle)

• एवम्: in this manner
• एवम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)

• स्पर्धमानाः: competing, vying
• स्पर्धमानाः: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: √स्पर्ध् (धातु) + शानच् (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकाले शानच्-प्रत्ययान्त (present active participle, परस्मैपदी); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन

• हेलया: with contempt, mockingly
• हेलया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: हेला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd case), एकवचन; साधन/हेतुवाचक (instrumental: 'with/through')

• अर्बुदम्: to Arbuda (mountain/place)
• अर्बुदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अर्बुद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; गन्तव्य (object of motion)

• आगताः: having come, came
• आगताः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ√गम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle used predicatively); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन

• ततः: then
• ततः: Adhikarana (Time/Place/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; तद्-प्रभव अव्यय, अपादान/क्रमवाचक (then/from there)

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन

• यतात्मानः: self-restrained
• यतात्मानः: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: यत (कृदन्त-प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (यत आत्मा येषाम् = self-controlled)

• सम्यक्: properly
• सम्यक्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सम्यक् (अव्यय)
• Form: अव्यय; गुणवाचक/प्रकारवाचक (properly, rightly)

• व्रतपरायणाः: devoted to vows
• व्रतपरायणाः: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: व्रत (प्रातिपदिक) + परायण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन; तत्पुरुष (व्रते परायणाः = devoted to vows)

Speaker

Pulastya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Arbuda (Acaleśvara/Koṭīśvara circuit)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: King

Visual Art Cues

Scene: After initial rivalry, the sages become composed—seated in meditation, observing vows, preparing for proper worship at Arbuda.

Characters & Entities

• Arbuda
• Vrata

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage bears fruit when accompanied by inner restraint and sincere observance of vows, not mere haste or competition.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Arbuda, within the Koṭīśvara/Acaleśvara narrative landscape.

What ritualistic prescription is mentioned?

Vrata-parāyaṇatā—commitment to proper vows and disciplined conduct while undertaking the sacred visit.