Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 26

Devanagari script

एतस्मात्कारणाद्रुद्धो मार्गस्ते सूर्यसंभव । रोहिणीं गंतुकामस्य सत्यमेतन्मयोदितम्

Transliteration

etasmātkāraṇādruddho mārgaste sūryasaṃbhava | rohiṇīṃ gaṃtukāmasya satyametanmayoditam

Translation

اسی سبب سے، اے آفتاب زادہ، روہِنی کے پاس جانے کے خواہاں تمہارا راستہ روکا گیا ہے۔ یہی وہ سچ ہے جو میں نے کہا۔

Word by Word

• एतस्मात्: from this
• एतस्मात्: Hetu/Apadana (Cause/Ablative/अपादान)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः (Ablative/5th), एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम्

• कारणात्: because of the reason
• कारणात्: Hetu/Apadana (Cause/Ablative/अपादान)
• Type: Noun
• Root: कारण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः, एकवचनम्; हेतौ

• रुद्धः: blocked/obstructed
• रुद्धः: Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रुध् (धातु) + क्त → रुद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्तः; (मार्गः इति विशेष्यस्य)

• मार्गः: the path
• मार्गः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मार्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• ते: your
• ते: Shashthi-sambandha (Possessor/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम्

• सूर्यसंभव: O one born of the Sun
• सूर्यसंभव: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सूर्य-संभव (प्रातिपदिक; components: सूर्य + संभव)
• Form: पुंलिङ्गे, सम्बोधन-एकवचनम्

• रोहिणीम्: Rohiṇī
• रोहिणीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रोहिणी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• गन्तुकामस्य: of (you) who wish to go
• गन्तुकामस्य: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Adjective
• Root: गम् (धातु) + तुमुन् (infinitive) → गन्तु + काम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘गन्तुं कामः यस्य’ इति अर्थे; विशेषणम् (ते इत्यस्य/सम्बोधितस्य)

• सत्यम्: true
• सत्यम्: Predicate (Vidheyabhava)
• Type: Noun
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विधेय-नाम (predicate)

• एतत्: this
• एतत्: Karta/Karma (Contextual)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम्

• मया: by me
• मया: Karana (Agent-instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/3rd), एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम्

• उदितम्: said/uttered
• उदितम्: Predicate qualifier
• Type: Adjective
• Root: वद् (धातु) + उद्-उपसर्ग + क्त → उदित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्तः; (एतत् इति विशेष्यस्य)

Speaker

Unspecified in snippet (context suggests a divine speaker explaining why access is blocked)

Skanda Dialogue

Listener: Sūryasaṃbhava (a solar-descended figure; addressed directly)

Visual Art Cues

Scene: A celestial roadway motif: a radiant ‘Sun-born’ figure halted at a threshold, with Rohiṇī depicted as a star-maiden or star-cluster ahead; a guardian force blocks passage, emphasizing protective restraint.

Characters & Entities

• Sūrya
• Rohiṇī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even powerful beings face restraint when their actions threaten cosmic balance; divine order places limits for the welfare of the world.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

This verse is narrative (Rohiṇī episode) and does not itself name a tīrtha; it belongs to the Tīrthamāhātmya framework.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a declarative statement explaining an obstruction and its cause.