Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 22

Devanagari script

राजोवाच । रोहिणीसंभवं त्वं हि शकटं भेदयिष्यसि । सांप्रतं मम दैवज्ञैर्वाक्यमेतदुदाहृतम्

Transliteration

rājovāca | rohiṇīsaṃbhavaṃ tvaṃ hi śakaṭaṃ bhedayiṣyasi | sāṃprataṃ mama daivajñairvākyametadudāhṛtam

Translation

بادشاہ نے کہا: “تو یقیناً روہِنی سے پیدا ہونے والی شَکَٹ (گاڑی) کو توڑ ڈالے گا۔ یہی بات میرے نجومیوں نے ابھی مجھے بتائی ہے۔”

Word by Word

• राजा: the king
• राजा: Karta (Speaker)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• रोहिणीसंभवम्: born of Rohiṇī
• रोहिणीसंभवम्: Karma-visheshana (Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: रोहिणी + सम्भव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया (2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (रोहिण्याः सम्भवः)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा (1st), एकवचन

• हि: indeed; for
• हि: Sambandha-bodhaka (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; हेत्वर्थ/निश्चयार्थ-निपात (particle: indeed/for)

• शकटम्: cart
• शकटम्: Karma
• Type: Noun
• Root: शकट (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (2nd), एकवचन

• भेदयिष्यसि: you will break; you will split
• भेदयिष्यसि: Kriya
• Type: Verb
• Root: भिद् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन; परस्मैपदम्; णिच्-प्रयोग (causative: to cause to split)

• सांप्रतम्: now; at present
• सांप्रतम्: Kriya-visheshaṇa (Temporal)
• Type: Indeclinable
• Root: सांप्रतम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक-क्रियाविशेषण (adverb of time)

• मम: my
• मम: Sambandha (Genitive)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th), एकवचन

• दैवज्ञैः: by astrologers; by soothsayers
• दैवज्ञैः: Karana (Instrument/Agent in passive)
• Type: Noun
• Root: दैवज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया (3rd), बहुवचन

• वाक्यम्: statement; utterance
• वाक्यम्: Karta (Subject of passive)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचन

• एतत्: this
• एतत्: Visheshana
• Type: Adjective
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• उदाहृतम्: was uttered; was stated
• उदाहृतम्: Kriya (Passive predicate)
• Type: Verb
• Root: आ-हृ (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (Past passive participle), नपुंसकलिङ्गे प्रथमा एकवचन; उपसर्ग: उद्- + आ-; अर्थ: ‘उच्चारित/कथित’

Speaker

Daśaratha

Characters & Entities

• Daśaratha
• Rohiṇī
• Daivajña (astrologers)
• Śakaṭa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Foreknowledge (jyotiṣa) is meant to inspire protective action aligned with dharma, not fatalism.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site is named in this verse; it supports the chapter’s broader tīrtha-māhātmya teaching context.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; it references astrological counsel (daivajña-vākya).